မဟာစက်ဝိုင်း ဂျီဩမေတြီနှင့် ပျံသန်းမှုလမ်းကြောင်းများ
ကမ္ဘာလုံးပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော မြေပြင်ပေါ်တွင် အမှတ်နှစ်ခုကြား အတိုဆုံးလမ်းကြောင်းသည် မျဉ်းဖြောင့်မဟုတ်ဘဲ မဟာစက်ဝိုင်းခရီးစဉ်အပိုင်း (great-circle leg) ဖြစ်သည်။ ဤလမ်းကြောင်းသည် ကမ္ဘာ့ဗဟိုချက်ကို ဖြတ်၍ ဆွဲထားသော စက်ဝိုင်းကြီးတစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြားချပ်သော မြေပုံများပေါ်တွင် ကြည့်ရှုပါက ဤအတိုဆုံးလမ်းကြောင်းသည် ကွေးနေသောမျဉ်းအဖြစ် ပေါ်လွင်နေမည်ဖြစ်သည်။
အကွာအဝေးများကို တွက်ချက်ရာတွင် လေကြောင်းဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်ဖြစ်သည့် IUGG ပျမ်းမျှအချင်းဝက် 6,371.0088 km ရှိသော စက်လုံးပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ဟာဗာဆိုင်း (haversine) ဖော်မြူလာကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါသင်္ချာနည်းလမ်းအတိုင်း တွက်ချက်သည်-
a = sin²(Δφ/2) + cos φ₁·cos φ₂·sin²(Δλ/2) d = 2R·atan2(√a, √(1−a))
ဤနေရာတွင် R သည် ကမ္ဘာ့ပုံစံငယ်၏ အချင်းဝက် 6,371.0088 km ဖြစ်သည်။ ဤတွက်ချက်မှုသည် စက်လုံးပုံစံပေါ်တွင် အခြေခံသော်လည်း ကမ္ဘာမြေသည် အမှန်တကယ်တွင် ဝင်ရိုးစွန်းများ၌ ပြားနေသော ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပိုမိုတိကျသော နှိုင်းယှဉ်ချက်အဖြစ် WGS84 ဘဲဥပုံ (Karney) စနစ်ကို အသုံးပြု၍ တွက်ချက်ထားသော အကွာအဝေးနှင့် မဟာစက်ဝိုင်း ရလဒ်မှ ကွာခြားချက်ကိုလည်း ဖော်ပြပေးသည်။
ပျံသန်းမှုအမြန်နှုန်းနှင့် အချိန်တွက်ချက်ပုံစနစ်
လေယာဉ်ခရီးစဉ်တစ်ခု၏ ကြာမြင့်ချိန်ကို ခန့်မှန်းရန်အတွက် အပျံဝဲအမြန်နှုန်း (cruise speed) နှင့် အကွာအဝေးအလိုက် သတ်မှတ်ထားသော မြေပြင်အချိန်ပိုကို ပေါင်းစပ်တွက်ချက်သည်။ ပျံသန်းမှုအမြန်နှုန်းသည် ပုံသေအားဖြင့် 900 km/h ဖြစ်ပြီး အသုံးပြုသူက မိမိစိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်နိုင်သည်။
ပျံသန်းချိန်ကို အောက်ပါပုံသေနည်းဖြင့် တွက်ချက်သည်- ပျံသန်းချိန် = အကွာအဝေး ÷ ပျံသန်းမှုအမြန်နှုန်း
အမှန်တကယ် ခရီးစဉ်များတွင် လေဆိပ်၌ အချိန်ကုန်ဆုံးမှုများ ရှိသောကြောင့် အကွာအဝေးအလိုက် မြေပြင် အချိန်ပို (လေယာဉ်ပြေးလမ်းပေါ် မောင်းနှင်ခြင်း၊ ပျံတက်ခြင်း၊ ဆင်းသက်ခြင်း) ကို အောက်ပါအတိုင်း အလိုအလျောက် ပေါင်းထည့်ပေးသည်-
- အကွာအဝေး 1,500 km အောက်တွင် 45 မိနစ်
- အကွာအဝေး 1,500 km မှ 6,000 km ကြားတွင် 60 မိနစ်
- အကွာအဝေး 6,000 km ထက်ကျော်လွန်ပါက 90 မိနစ်
ဤမြေပြင်အချိန်ပိုနှင့် အပျံဝဲချိန်တို့ကို ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် ခန့်မှန်းခြေ စုစုပေါင်း ခရီးသွားချိန် ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။
လေကြောင်းဦးတည်ချက်နှင့် အလယ်မှတ်
မဟာစက်ဝိုင်းလမ်းကြောင်းအတိုင်း ပျံသန်းရာတွင် လေယာဉ်၏ ဦးတည်ချက်သည် ခရီးစဉ်တစ်လျှောက် အစဉ်မပြတ် ပြောင်းလဲနေသည်။ ထို့ကြောင့် တွက်ချက်မှုတွင် အစပြုဦးတည်ချက် (ထွက်ခွာချိန်တွင်) နှင့် နောက်ဆုံးဦးတည်ချက် (ဆိုက်ရောက်ချိန်တွင်) ဟူ၍ ဦးတည်ချက်နှစ်ခုလုံးကို ဖော်ပြပေးသည်။ ဤဦးတည်ချက်များသည် သံလိုက်အိမ်မြှောင်ပြသော လမ်းကြောင်းမဟုတ်ဘဲ စစ်မှန်သောမြောက်ဘက်မှ နာရီလက်တံအတိုင်း တိုင်းတာထားခြင်းဖြစ်ပြီး 0–360° အတွင်း ပုံမှန်ညှိထားသည်။
ထို့အပြင် ခရီးစဉ်၏ တိကျသော ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အလယ်မှတ် ကိုဩဒိနိတ်များကိုလည်း တွက်ချက်ပေးသည်။ ဤအချက်အလက်များသည် ခရီးစဉ်တစ်ခုလုံး၏ ဂျီဩမေတြီသဘောသဘာဝကို နားလည်ရန် အထောက်အကူပြုသည်။
အသုံးပြုထားသော လေဆိပ်အချက်အလက်များနှင့် ကန့်သတ်ချက်များ
ဤတွက်ချက်မှုစနစ်သည် OurAirports အများပြည်သူပိုင် လေဆိပ်ဒေတာအစုအဝေးကို အသုံးပြုထားသည်။ ၎င်းတွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ လေဆိပ်ပေါင်း 5,500 ခန့် ပါဝင်ပြီး အောက်ပါကန့်သတ်ချက်များရှိသည်-
- IATA ကုဒ်ရှိပြီး လေကြောင်းလိုင်း ဝန်ဆောင်မှုပေးနေသည့် လေဆိပ်များ သို့မဟုတ် အလတ်စားနှင့် အဆင့်မြင့် လေဆိပ်များကိုသာ ထည့်သွင်းထားသည်။
- ပိတ်ထားသော လေယာဉ်ကွင်းများ၊ လေယာဉ်ကွင်းငယ်လေးများနှင့် IATA ကုဒ်မရှိသော ကွင်းများ မပါဝင်ပါ။
- လေဆိပ်ကိုဩဒိနိတ်များကို ဒဿမလေးနေရာအထိ ဖြတ်ထားပြီး ၎င်းသည် 11 မီတာခန့်အထိ တိကျမှုရှိသည်။
အကယ်၍ ထွက်ခွာမည့် လေဆိပ် နှင့် ဆိုက်ရောက် လေဆိပ် တို့သည် တူညီနေပါက စနစ်က "လေဆိပ်နှစ်ခုလုံးသည် တူညီနေပါသည် — အကွာအဝေးမှာ သုညဖြစ်သည်။" ဟု ပြသမည်ဖြစ်ပြီး "လေဆိပ်နှစ်ခုလုံးမှာ အတူတူပင်ဖြစ်သောကြောင့် အကွာအဝေးမှာ သုညဖြစ်ပြီး ဦးတည်ချက် သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိပါ။" ဟူသော မှတ်ချက်ကို ဖော်ပြပေးမည်ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးအချက်အလက် လုံခြုံမှုနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်
သင်ရွေးချယ်သော လေဆိပ်များနှင့် ရလဒ်တိုင်းကို သင့်ဘရောက်ဆာတွင်သာ တွက်ချက်ပြီး ဤစက်ပစ္စည်းမှ မည်သည့်အခါမျှ ထွက်ခွာသွားမည် မဟုတ်ပါ။ မည်သည့်အချက်အလက်ကိုမျှ ဆာဗာပေါ်သို့ တင်ပို့ခြင်း မရှိပါ။
မကြာခဏမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQ)
မဟာစက်ဝိုင်း အကွာအဝေးသည် မည်မျှ တိကျသနည်း။ သင်္ချာနည်းအရ IUGG ပျမ်းမျှအချင်းဝက် 6,371.0088 km ရှိသော စက်လုံးတစ်ခုအတွက် တိကျပါသည်။ နှိုင်းယှဉ်ချက်မျဉ်းသည် WGS84 ဘဲဥပုံပေါ်ရှိ တူညီသောခရီးစဉ်အပိုင်းကို ပြသပြီး ၎င်းနှစ်ခုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် 0.3% အတွင်း ကိုက်ညီမှုရှိပါသည်။ လေဆိပ်ကိုဩဒိနိတ်များကို 11 မီတာခန့်အထိ ဖြတ်ထားသော်လည်း ဤအတိုင်းအတာတွင် အရေးမပါပါ။ ပိုမိုကြီးမားသော ကွာဟချက်မှာ လက်တွေ့ပျံသန်းမှုအပိုင်းဖြစ်သည်- အမှန်တကယ် ပျံသန်းမှုများသည် လေကြောင်းလမ်းကြောင်းများ၊ လေတိုက်နှုန်းနှင့် ဆင်းသက်မှုလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများအတိုင်း ပျံသန်းရသဖြင့် ပျံသန်းသည့်လမ်းကြောင်းသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မဟာစက်ဝိုင်းမျဉ်းထက် 2–8% ပိုရှည်ပါသည်။
မည်သည့်လေဆိပ်များကို ရှာဖွေနိုင်သနည်း။ အများပိုင် OurAirports အချက်အလက်စုစုစည်းမှုမှ လေကြောင်းလိုင်း ဝန်ဆောင်မှုရှိသော သို့မဟုတ် အလတ်စား သို့မဟုတ် အဆင့်မြင့်လေဆိပ်ဖြစ်ပြီး IATA ကုဒ်ရှိသည့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ လေဆိပ်ပေါင်း 5,500 ခန့်ကို ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။ ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်း နေ့စွဲနှင့် အတိအကျအရေအတွက်ကို ပုံစံငယ်နှင့် ဖော်မြူလာအောက်တွင် ပြသထားသည်။ IATA ကုဒ်မရှိသော လေဆိပ်များ၊ ပိတ်ထားသော လေယာဉ်ကွင်းများနှင့် လေယာဉ်ကွင်းငယ်လေးများ မပါဝင်ပါ။ အချက်အလက်များကို ဝဘ်ဆိုက်ပြန်လည်ထုတ်ဝေသည့်အခါတွင်သာ အသစ်ပြင်ဆင်ပြီး တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်နေခြင်း မဟုတ်ပါ။
လေကြောင်းကဏ္ဍတွင် nmi ကို အဘယ်ကြောင့် အသုံးပြုသနည်း။ ရေမိုင်တစ်မိုင်သည် 1,852 မီတာဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့မြေပြင်ပေါ်ရှိ လတ္တီတွဒ်တစ်မိနစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည် — ထို့ကြောင့် အကွာအဝေးများ၊ kn ဖြင့်ပြသော အမြန်နှုန်းများနှင့် မြေပုံများအားလုံးသည် တူညီသောထောင့်ယူနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ တစ်ကီလိုမီတာသည် 0.54 nmi ခန့်ရှိပြီး တစ်ကုန်းမိုင်သည် 0.87 mi ခန့် ရှိသည်။
ပျံသန်းချိန်ကို မည်သို့ ခန့်မှန်းသနည်း။ ပျံသန်းချိန်ဆိုသည်မှာ မဟာစက်ဝိုင်း အကွာအဝေးကို ပျံသန်းမှုအမြန်နှုန်းဖြင့် စားထားခြင်းဖြစ်သည် — ပုံသေအားဖြင့် 900 km/h ဖြစ်ပြီး km/h၊ mph သို့မဟုတ် kn ဖြင့် ပြင်ဆင်နိုင်ပါသည်။ လေယာဉ်ပြေးလမ်းပေါ် မောင်းနှင်ခြင်း၊ ပျံတက်ခြင်း၊ ဆင်းသက်ခြင်းနှင့် စောင့်ဆိုင်းခြင်းတို့အတွက် မြေပြင်အချိန်ပိုကို ပေါင်းထည့်ထားသည်- 1,500 km အောက် ခရီးစဉ်များအတွက် 45 min၊ 6,000 km အထိအတွက် 60 min နှင့် ထိုထက်ကျော်လွန်ပါက 90 min ဖြစ်သည်။ လေကြောင်းလိုင်းများ၏ သတ်မှတ်ထားသော အချိန်ဇယားများသည် ပိတ်ဆို့မှုများနှင့် လေယာဉ်ချိတ်ဆက်မှုများအတွက် အချိန်ပိုထည့်ထားသောကြောင့် ပိုမိုကြာမြင့်နိုင်ပါသည်။
ဤကိရိယာကို ပျံသန်းမှုအစီအစဉ်ဆွဲရန် အသုံးပြုနိုင်ပါသလား။ အသုံးမပြုနိုင်ပါ။ ဤကိရိယာသည် လေဆိပ်နှစ်ခုကြားရှိ ဂျီဩမေတြီခရီးစဉ်အပိုင်းကိုသာ တွက်ချက်ပေးခြင်းဖြစ်သည်- ၎င်းတွင် အထက်လေတိုက်နှုန်း၊ လေကြောင်းလမ်းကြောင်း သတ်မှတ်မှု၊ လေယာဉ်စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် တိုက်ရိုက်ပျံသန်းမှုအချိန်ဇယား သို့မဟုတ် ရာသီဥတုအချက်အလက်များ မပါဝင်သောကြောင့် လမ်းကြောင်းပြခြင်း သို့မဟုတ် ဆီဖြည့်တင်းမှု စီစဉ်ခြင်းအတွက် အသုံးမဝင်ပါ။ လေဆိပ်များအစား ကိုဩဒိနိတ်အတွဲတစ်ခုအတွက်ဆိုလျှင် WGS84 ဘဲဥပုံပေါ်တွင် တူညီသောခရီးစဉ်အပိုင်းကို တွက်ချက်ပေးသည့် ဂျီအိုဒက်ဆစ် အကွာအဝေး တွက်စက်ကို အသုံးပြုပါ။