ကွင်းဆင်းစမ်းသပ်မှုများမှတစ်ဆင့် VO₂ Max ကို ခန့်မှန်းတွက်ချက်ခြင်း
VO₂ Max Calculator သည် အသုံးပြုသူ ပြီးစီးခဲ့သော Cooper ၁၂ မိနစ် ပြေးခြင်း (Cooper 12-minute run) သို့မဟုတ် Rockport ၁ မိုင် လမ်းလျှောက်ခြင်း (Rockport 1-mile walk) စမ်းသပ်မှုရလဒ်များအပေါ် အခြေခံ၍ VO₂ max ကို ခန့်မှန်းတွက်ချက်ပေးသည့် အခမဲ့အွန်လိုင်းကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤတွက်ချက်ကိရိယာသည် တိုင်းတာရရှိသော စွမ်းဆောင်ရည်ဒေတာများကို ထည့်သွင်းလိုက်သည်နှင့် ခန့်မှန်းခြေ VO₂ max၊ အသုံးပြုထားသော သင်္ချာပုံသေနည်း၊ တန်ဖိုးများအစားထိုးထားသော တွက်ချက်ပုံအဆင့်ဆင့်နှင့် အသက်-လိင်တူညီသောအုပ်စု၏ ကြံ့ခိုင်မှုရာခိုင်နှုန်းအဆင့်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်တို့ကို ချက်ချင်းအပ်ဒိတ်လုပ်၍ ပြသပေးသည်။ ၎င်းကို တသမတ်တည်းရှိသော ကွင်းဆင်းစမ်းသပ်မှုနည်းလမ်းများ အသုံးပြု၍ အချိန်နှင့်အမျှ မိမိ၏ကြံ့ခိုင်မှုအဆင့်ပြောင်းလဲမှုကို ခြေရာခံနိုင်ရန် ပညာပေးရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ပြုလုပ်သော VO₂ max စမ်းသပ်မှုသည် အဆင့်ဆင့်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေစဉ်အတွင်း ရှူသွင်း၊ ရှူထုတ်လိုက်သော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဓာတ်ငွေ့များကို တိုက်ရိုက်တိုင်းတာခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ကွင်းဆင်းစမ်းသပ်မှု ညီမျှခြင်းများသည် ထိုတိုက်ရိုက်တိုင်းတာရရှိမည့် တန်ဖိုးကိုသာ ခန့်မှန်းတွက်ချက်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ လမ်းကြောင်းရွေးချယ်မှု၊ အရှိန်နှုန်းထိန်းညှိမှု၊ ရာသီဥတု၊ နှလုံးခုန်နှုန်းတိုင်းတာသည့်အချိန်နှင့် သာမန်တိုင်းတာမှုအမှားအယွင်းများကြောင့် ခန့်မှန်းချက်တန်ဖိုး ပြောင်းလဲနိုင်သဖြင့် တိုးတက်မှုကို နှိုင်းယှဉ်လိုပါက တူညီသောစမ်းသပ်မှုပုံစံနှင့် အလားတူအခြေအနေများအောက်တွင်သာ ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်သင့်သည်။
Cooper ၁၂ မိနစ် ပြေးခြင်း စမ်းသပ်မှုပုံစံ
Cooper စမ်းသပ်မှုကို ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် Kenneth H. Cooper က အမေရိကန် လေတပ်မှ အမျိုးသားအရာရှိနှင့် စစ်သည် ၁၁၅ ဦးကို လေ့လာ၍ စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုမူရင်းလေ့လာမှုတွင် ကွင်းဆင်းအကွာအဝေးနှင့် အပြေးစက်ပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်တိုင်းတာရရှိသော VO₂ max တို့သည် r = 0.897 ရှိသော ဆက်စပ်မှုအားကောင်းမှုကို ပြသခဲ့သည်။ ဤစမ်းသပ်မှုသည် အမျိုးသမီးများ သို့မဟုတ် အခြားသောလူဦးရေအုပ်စုအားလုံးကို ကိုယ်စားပြုထားခြင်းမဟုတ်ပါ။
ဤစမ်းသပ်မှုအတွက် အသုံးပြုသူသည် တိုင်းတာထားသော မြေပြန့်လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ၁၂ မိနစ်ကြာ အစွမ်းကုန် အားစိုက်ထုတ်ပြေးရမည်ဖြစ်ပြီး တစ်ပိုင်းတစ်စပတ်လမ်းများအပါအဝင် တိုင်းတာရရှိသော စုစုပေါင်းအကွာအဝေးကို မီတာဖြင့် ထည့်သွင်းရမည်ဖြစ်သည်။ တွက်ချက်ရာတွင် အသုံးပြုသော ပုံသေနည်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -
VO₂ max = (အကွာအဝေး မီတာဖြင့် − 504.9) ÷ 44.73
ဥပမာအားဖြင့် အသုံးပြုသူတစ်ဦးသည် ၁၂ မိနစ်အတွင်း ၂,၄၀၀ မီတာ ပြေးနိုင်ခဲ့ပါက တွက်ချက်ပုံအဆင့်ဆင့်ကို အောက်ပါအတိုင်း ပြသမည်ဖြစ်သည် -
(2400 m − 504.9) ÷ 44.73 = 42.37 mL/kg/min
Rockport ၁ မိုင် လမ်းလျှောက်ခြင်း စမ်းသပ်မှုပုံစံ
Rockport စမ်းသပ်မှုကို ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် Kline နှင့် အဖွဲ့သားများက အသက် ၃၀ မှ ၆၉ နှစ်ကြားရှိ ကျန်းမာသော လူကြီး ၃၄၃ ဦး (အမျိုးသား ၁၆၅ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၁၇၈ ဦး) ကို လေ့လာ၍ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ဤစမ်းသပ်မှုသည် မပြေးဘဲ တတ်နိုင်သမျှ အမြန်ဆုံး ၁ မိုင် လမ်းလျှောက်ရခြင်းဖြစ်ပြီး ပြီးဆုံးချိန်တွင် နှလုံးခုန်နှုန်းကို ချက်ချင်းတိုင်းတာရသည်။ ဤနှိုင်းရတန်ဖိုးညီမျှခြင်း၏ ခန့်မှန်းခြေအမှားအယွင်းမှာ ၄ မှ ၅ mL/kg/min ဝန်းကျင်ရှိသည်။
တွက်ချက်မှုတွင် အသုံးပြုသူ၏ ကိုယ်အလေးချိန် (ပေါင်)၊ အသက် (နှစ်)၊ သုတေသနလိင်အုပ်စုအတွက် ကိန်းသေ (အမျိုးသားအတွက် 1၊ အမျိုးသမီးအတွက် 0)၊ လမ်းလျှောက်ချိန် (ဒသမကိန်းမိနစ်) နှင့် ပြီးဆုံးချိန် နှလုံးခုန်နှုန်း (bpm) တို့ကို အသုံးပြုသည်။ အသုံးပြုသော ပုံသေနည်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -
VO₂ max = 132.853 − 0.0769W − 0.3877A + 6.315S − 3.2649T − 0.1565HR
(ဤနေရာတွင် W = ကိုယ်အလေးချိန် ပေါင်ဖြင့်၊ A = အသက်၊ S = လိင်ကိန်းသေ၊ T = လမ်းလျှောက်ချိန် မိနစ်ဖြင့်၊ HR = ပြီးဆုံးချိန် နှလုံးခုန်နှုန်း ဖြစ်သည်)
မက်ထရစ်ယူနစ်ကို ရွေးချယ်ပါက စနစ်သည် ကိုယ်အလေးချိန်ကို ပေါင်သို့လည်းကောင်း၊ မိနစ်နှင့် စက္ကန့်ကို ဒသမကိန်းမိနစ်သို့လည်းကောင်း အလိုအလျောက် ပြောင်းလဲတွက်ချက်ပေးသည်။ ဥပမာ ကိုယ်အလေးချိန် ၇၀ ကီလိုဂရမ်ရှိသော အသက် ၄၀ အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦးသည် ၁ မိုင်ကို ၁၅ မိနစ် ၃၀ စက္ကန့်ဖြင့် လျှောက်ခဲ့ပြီး ပြီးဆုံးချိန် နှလုံးခုန်နှုန်း ၁၂၀ bpm ရှိခဲ့ပါက တွက်ချက်ပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -
70 kg = 154.32 lb၊ 15 min 30 s = 15.5 min
132.853 − 0.0769×154.32 − 0.3877×40 + 6.315×1 − 3.2649×15.5 − 0.1565×120 = 42.41
FRIEND မှတ်ပုံတင်ဌာန ကိုးကားချက်နှင့် ရာခိုင်နှုန်းအဆင့်များ
တွက်ချက်ရရှိလာသော VO₂ max တန်ဖိုးကို သိသာထင်ရှားသော နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ သို့မဟုတ် COPD မရှိသော အသက် ၂၀ မှ ၇၉ နှစ်ကြားရှိ အမေရိကန်လူကြီး ၇,၇၈၃ ဦး၏ အပြေးစက်စမ်းသပ်မှုရလဒ်များမှ စုဆောင်းထားသော FRIEND (Fitness Registry and the Importance of Exercise National Database) အချက်အလက်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြသပေးသည်။
ဤနှိုင်းယှဉ်ချက်သည် လူဦးရေဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာအချက်အလက်မျှသာဖြစ်ပြီး ရောဂါရှာဖွေမှု သို့မဟုတ် တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုစံနှုန်း မဟုတ်ပါ။ စနစ်သည် ရလဒ်ကို ညံ့ဖျင်းသည်၊ ကောင်းမွန်သည် သို့မဟုတ် ထူးချွန်သည်ဟု အညွှန်းတပ်ခြင်းမပြုဘဲ ထုတ်ဝေထားသော တိကျသည့် ရာခိုင်နှုန်းအဆင့် (Percentile) သို့မဟုတ် ကပ်လျက်ရှိသော ရာခိုင်နှုန်းအဆင့်နှစ်ခုကြားကိုသာ ဖော်ပြပေးသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အသက် ၃၀–၃၉ ကြား အမျိုးသားတစ်ဦး၏ ရလဒ်သည် FRIEND ဇယားအရ အောက်ပါအတိုင်း ဆက်စပ်မှုရှိနိုင်သည် -
- P5 မှ P95 တန်ဖိုးများ (အမျိုးသား 30–39):
[27.2, 30.2, 35.9, 42.4, 49.2, 56.5, 59.8] - အကယ်၍ ရလဒ်သည်
42.4နှင့်49.2ကြားရှိပါက ၎င်းကို "ထုတ်ဝေထားသော 50 နှင့် 75 ရာခိုင်နှုန်းအဆင့်များအကြား" ဟု ပြသမည်ဖြစ်သည်။ - အကယ်၍ ရလဒ်သည် အနိမ့်ဆုံးတန်ဖိုးအောက် ရောက်နေပါက "ထုတ်ဝေထားသော အနိမ့်ဆုံး ရာခိုင်နှုန်းအဆင့် (P5) အောက် ရောက်နေသည်" ဟုလည်းကောင်း၊ အမြင့်ဆုံးတန်ဖိုးထက် ကျော်လွန်ပါက "ထုတ်ဝေထားသော အမြင့်ဆုံး ရာခိုင်နှုန်းအဆင့် (P95) ထက် ကျော်လွန်နေသည်" ဟုလည်းကောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။
စနစ်၏ ကန့်သတ်ချက်များနှင့် အမှားပြင်ဆင်ချက်များ
တွက်ချက်ကိရိယာသည် အသုံးပြုသူထည့်သွင်းလိုက်သော တန်ဖိုးများကို စစ်ဆေးပြီး သတ်မှတ်ဘောင်အတွင်း မရှိပါက အောက်ပါအတိုင်း အမှားပြင်ဆင်ချက်များကို ပြသပေးမည်ဖြစ်သည် -
- အထွေထွေအမှား: မြင်ရသော အကွက်တိုင်းတွင် မှန်ကန်သော ဂဏန်းကို အသုံးပြုပါ။
- အကွာအဝေး: အကွာအဝေးသည် ၆၀၀ နှင့် ၆,၀၀၀ m ကြား ရှိရပါမည်။
- ကိုယ်အလေးချိန်: ကိုယ်အလေးချိန်သည် ၃၀ နှင့် ၂၅၀ kg ကြား ရှိရပါမည်။
- အသက်: အသက်သည် ၁၈ နှင့် ၁၀၀ ကြား ကိန်းပြည့်ဖြစ်ရပါမည်။
- လမ်းလျှောက်ချိန်: လမ်းလျှောက်ချိန်သည် ၈ နှင့် ၃၀ မိနစ်ကြား ရှိရပါမည်။
- စက္ကန့်: စက္ကန့်သည် ၀ မှ ၅၉ အထိ ဖြစ်ရပါမည်။
- နှလုံးခုန်နှုန်း: ပြီးဆုံးချိန် နှလုံးခုန်နှုန်းသည် ၄၀ နှင့် ၂၄၀ bpm ကြား ရှိရပါမည်။
အသက်အပိုင်းအခြား သတိပေးချက်များ -
- Rockport ညီမျှခြင်းကို အသက် ၃၀–၆၉ နှစ်ကြားရှိ ကျန်းမာသော လူကြီးများဖြင့် ဖော်ထုတ်ထားခြင်းဖြစ်သောကြောင့် ထိုအသက်အပိုင်းအခြား ပြင်ပ (၁၈–၂၉ သို့မဟုတ် ၇၀–၁၀၀) တွင်ရှိပါက "Rockport ညီမျှခြင်းကို အသက် 30–69 နှစ်ကြားရှိ ကျန်းမာသော လူကြီးများဖြင့် ဖော်ထုတ်ထားခြင်းဖြစ်သည် — ထိုအသက်အပိုင်းအခြား ပြင်ပတွင်ရှိပါက ၎င်းကို ပိုမိုကြမ်းဖျင်းသော ခန့်မှန်းချက်အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ပါ။" ဟူသော သတိပေးချက်ကို ပြသမည်ဖြစ်သည်။
- FRIEND နှိုင်းယှဉ်ချက်သည် အသက် ၂၀–၇၉ အတွက်သာ ရရှိနိုင်သဖြင့် အသက် ၁၈–၁၉ သို့မဟုတ် ၈၀–၁၀၀ ကြား ဖြစ်ပါက "FRIEND သည် ဤနှိုင်းယှဉ်ချက်ကို အသက် 20–79 အတွက်သာ ထုတ်ဝေထားသည်။" ဟု ပြသမည်ဖြစ်သည်။
ဘေးကင်းလုံခြုံရေးနှင့် ကိုယ်ရေးအချက်အလက် ကာကွယ်မှု
Cooper စမ်းသပ်မှုသည် အစွမ်းကုန်အားစိုက်ထုတ်ရသော ပြေးခြင်းဖြစ်သောကြောင့် လူတိုင်းနှင့် သင့်လျော်မှုမရှိနိုင်ပါ။ နေမကောင်းဖြစ်နေပါက စမ်းသပ်မှုကို မစတင်ပါနှင့်။ စမ်းသပ်နေစဉ်အတွင်း ရင်ဘတ်မအီမသာဖြစ်ခြင်း၊ ခေါင်းမူးခြင်း၊ မူးဝေခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ပြင်းထန်စွာ အသက်ရှူကျပ်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာပါက ချက်ချင်းရပ်တန့်ပါ။ ဤတွက်ချက်ကိရိယာသည် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရန် အန္တရာယ်ရှိမရှိကို စိစစ်ပေးနိုင်ခြင်း မရှိပါ။ ၎င်းသည် ရောဂါရှာဖွေခြင်း၊ ကုသမှုအစီအစဉ်၊ ဆေးညွှန်းလမ်းညွှန် သို့မဟုတ် အရည်အချင်းပြည့်မီသော ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အား အစားထိုးခြင်း မဟုတ်ပါ။
အသုံးပြုသူ၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် လုံခြုံမှုအတွက် တွက်ချက်မှုအားလုံးကို အသုံးပြုသူ၏ ဝဘ်ဘရောက်ဆာ (Web Browser) အတွင်း၌သာ ပြုလုပ်ပါသည်။ အကွာအဝေး၊ အချိန်၊ နှလုံးခုန်နှုန်း၊ အသက်၊ လိင်နှင့် ကိုယ်အလေးချိန် အပါအဝင် မည်သည့်စမ်းသပ်မှုဒေတာမျှ စာမျက်နှာပြင်ပသို့ ထွက်ခွာသွားခြင်း သို့မဟုတ် အခြားနေရာသို့ ပေးပို့သိမ်းဆည်းခြင်း လုံးဝမရှိပါ။
အမေးနှင့်အဖြေများ (FAQ)
မေး - ၎င်းသည် ဓာတ်ခွဲခန်းတွင်ပြုလုပ်သော VO₂ max စမ်းသပ်မှုနှင့် အတူတူပဲလား။ ဖြေ - မဟုတ်ပါ။ ဓာတ်ခွဲခန်းစမ်းသပ်မှုသည် အဆင့်ဆင့်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေစဉ် ရှူသွင်း၊ ရှူထုတ်လိုက်သော ဓာတ်ငွေ့များကို တိုင်းတာခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကွင်းဆင်းလေ့လာမှု ညီမျှခြင်းများသည် စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် နှလုံးခုန်နှုန်းဒေတာတို့မှတစ်ဆင့် ထိုတန်ဖိုးကို ခန့်မှန်းတွက်ချက်ခြင်းဖြစ်သောကြောင့် အရှိန်နှုန်း၊ လမ်းကြောင်းတိကျမှု၊ ရာသီဥတုနှင့် တိုင်းတာမှုအမှားအယွင်းတို့က ခန့်မှန်းချက်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ပါသည်။
မေး - မည်သည့်စမ်းသပ်မှုကို ကျွန်ုပ်အသုံးပြုသင့်သနည်း။ ဖြေ - သင်အမှန်တကယ် ပြုလုပ်ပြီးစီးခဲ့သော စမ်းသပ်မှုကို အသုံးပြုပါ။ Cooper စမ်းသပ်မှုအတွက် တိုင်းတာထားသော မြေပြန့်လမ်းကြောင်းနှင့် ၁၂ မိနစ်ကြာ အစွမ်းကုန်အားစိုက်ထုတ်မှု လိုအပ်သည်။ Rockport စမ်းသပ်မှုသည် ၁ မိုင် အမြန်လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ပြီးဆုံးချိန်နှင့် ချက်ချင်းတိုင်းတာသော နှလုံးခုန်နှုန်းတို့ကို အသုံးပြုပြီး ၎င်း၏ မူရင်းလေ့လာမှုတွင် အသက် 30–69 နှစ်ကြားရှိ ကျန်းမာသော လူကြီးများကို လေ့လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တိုးတက်မှုကို စောင့်ကြည့်ရန်အတွက် နည်းလမ်းနှစ်ခုကို နှိုင်းယှဉ်မည့်အစား အလားတူအခြေအနေများအောက်တွင် တူညီသောစမ်းသပ်မှုကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်ပါ။
မေး - ရာခိုင်နှုန်းအဆင့် (Percentiles) များသည် ဘာကို ဆိုလိုသနည်း။ ဖြေ - ၎င်းတို့သည် ခန့်မှန်းချက်ကို တူညီသော ၁၀ နှစ်သက်တမ်း အသက်အပိုင်းအခြားနှင့် သုတေသနလိင်အုပ်စုအတွက် FRIEND မှတ်ပုံတင်ဌာနမှ တိုင်းတာရရှိသော အပြေးစက်စမ်းသပ်မှုရလဒ်များ၏ ဘေးတွင် ပြသပေးသည်။ အဆိုပါလေ့လာမှုတွင် သိသာထင်ရှားသော နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါမရှိသော အသက် 20–79 နှစ်ကြားရှိ အမေရိကန်လူကြီးများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ရာခိုင်နှုန်းအဆင့် (Percentile) သည် လူဦးရေဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာအချက်အလက်မျှသာဖြစ်ပြီး ရောဂါရှာဖွေမှု သို့မဟုတ် တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုစံနှုန်း မဟုတ်ပါ။