ကိုယ်ဝန်ဆောင် ခန့်မှန်းမွေးဖွားရက်ကို တွက်ချက်ခြင်းဆိုင်ရာ သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက်များ
ကိုယ်ဝန်ဆောင် ခန့်မှန်းမွေးဖွားရက် (Estimated Due Date - EDD) ကို တွက်ချက်ရာတွင် ဆေးပညာရှင်များသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်များနှင့် သန္ဓေတည်မှုဆိုင်ရာ အချိန်ကာလများကို အခြေခံ၍ တွက်ချက်ကြသည်။ ကိုယ်ဝန်သက်တမ်းကို နောက်ဆုံးရာသီလာခဲ့သည့် ပထမဆုံးရက်မှ စတင်ရေတွက်ခြင်းသည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အစဉ်အလာတစ်ခုဖြစ်သည်။ သန္ဓေတည်ခြင်းသည် သားဥကြွေပြီးနောက် ၁၂ နာရီမှ ၂၄ နာရီအတွင်းသာ ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း အမျိုးသားသုတ်ပိုးသည် အမျိုးသမီးခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ၅ ရက်အထိ ရှင်သန်နိုင်သောကြောင့် သဘာဝအတိုင်း သန္ဓေတည်သည့်ရက်စွဲသည် အမြဲတမ်း ခန့်မှန်းခြေသာ ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ဝန် ၄ ပတ်ရှိပြီဟု စစ်ဆေးတွေ့ရှိရချိန်တွင် အမှန်တကယ် သန္ဓေတည်ခဲ့သည်မှာ ၂ ပတ်ခန့်သာ ရှိသေးခြင်း ဖြစ်သည်။
အမေရိကန် သားဖွားမီးယပ် အထူးကုကောလိပ် (ACOG) ၏ လမ်းညွှန်ချက်များအရ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလကို သုံးလပတ် (Trimester) သုံးခုဖြင့် ပိုင်းခြားထားပြီး ပထမသုံးလပတ်သည် ၁၃ ပတ်နှင့် ၆ ရက် (13w6d) တွင် ပြီးဆုံးကာ၊ ဒုတိယသုံးလပတ်သည် ၂၇ ပတ်နှင့် ၆ ရက် (27w6d) တွင် ပြီးဆုံးပြီး၊ တတိယသုံးလပတ်သည် မွေးဖွားချိန်အထိ ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလအတွင်း သန္ဓေသား၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ ဖွံ့ဖြိုးမှုကို အသေးစိတ်ကြည့်ရှုသည့် အသေးစိတ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ စစ်ဆေးရမည့်ကာလ (Anatomy scan) ကို ပုံမှန်အားဖြင့် ကိုယ်ဝန်သက်တမ်း ၁၈ ပတ်မှ ၂၂ ပတ်အတွင်း ပြုလုပ်ရန် ကမ်းလှမ်းလေ့ရှိသည်။
တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ နည်းလမ်းများနှင့် ပုံသေနည်းများ
ဤတွက်ချက်ကိရိယာသည် အသုံးပြုသူ ရွေးချယ်လိုက်သော အချက်အလက်အပေါ် မူတည်၍ အောက်ပါပုံသေနည်းများကို အသုံးပြုကာ တွက်ချက်ပေးသည်-
၁။ နောက်ဆုံးရာသီလာသည့်ရက် (LMP) ကို အခြေခံခြင်း
ဆေးပညာတွင် အသုံးပြုသော Naegele's rule အရ ခန့်မှန်းမွေးဖွားရက်ကို နောက်ဆုံးရာသီလာခဲ့သည့် ပထမဆုံးရက်သို့ ရက်ပေါင်း ၂၈၀ (ရက်သတ္တပတ် ၄၀) ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် တွက်ချက်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန် ၂၈ ရက် ရာသီစက်ဝန်းရှိပြီး ရက်မြောက် ၁၄ ရက်တွင် သားဥကြွေသည်ဟု ယူဆချက်အပေါ် အခြေခံထားသည်။ သမိုင်းအစဉ်အလာအရ သင်ကြားခဲ့သော ပုံသေနည်းမှာ နောက်ဆုံးရာသီလာခဲ့သည့် ပထမဆုံးရက်သို့ ၁ နှစ်ပေါင်း၊ ၃ လနှုတ်ပြီး ၇ ရက် ပေါင်းထည့်ခြင်း ဖြစ်သည်။
၂။ ရာသီစက်ဝန်းကြာချိန်အလိုက် ညှိနှိုင်းတွက်ချက်ခြင်း
ရာသီစက်ဝန်းကြာချိန်သည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မတူညီနိုင်သဖြင့် သားဥကြွေသည့်ရက်သည်လည်း ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤတွက်ချက်ကိရိယာသည် အောက်ပါအတိုင်း ရက်စွဲကို ညှိနှိုင်းပေးသည်- ညှိနှိုင်းရက်စွဲ = (ရာသီစက်ဝန်းကြာချိန် - 28) ရက် ဥပမာအားဖြင့် ၃၂ ရက်တစ်ကြိမ် ရာသီစက်ဝန်းရှိပါက ခန့်မှန်းမွေးဖွားရက်သည် ၄ ရက် နောက်ကျသွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၂၄ ရက်တစ်ကြိမ် ရာသီစက်ဝန်းရှိပါက ၄ ရက် စောလာမည်ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့သော ညှိနှိုင်းတွက်ချက်မှုကို ယူကေနိုင်ငံ အမျိုးသားကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှု (NHS) ၏ စနစ်တွင်လည်း အသုံးပြုထားသည်။
၃။ သန္ဓေတည်သည့်ရက်ကို အခြေခံခြင်း
သန္ဓေတည်သည့်ရက်ကို အတိအကျသိရှိပါက ခန့်မှန်းမွေးဖွားရက်ကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်သည်- ခန့်မှန်းမွေးဖွားရက် = သန္ဓေတည်သည့်ရက် + 266 ရက်
၄။ IVF သန္ဓေသားထည့်သွင်းသည့်ရက်ကို အခြေခံခြင်း
အကူအညီပေးသည့် မျိုးပွားနည်းပညာ (ART) ဖြင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းများအတွက် ACOG မှ ညွှန်ကြားထားသည့်အတိုင်း သန္ဓေသားထည့်သွင်းသည့်ရက်နှင့် သန္ဓေသား၏ သက်တမ်းအပေါ် မူတည်၍ အောက်ပါအတိုင်း တိကျစွာ တွက်ချက်သည်-
- ရက်မြောက် 3 သန္ဓေသား (Day 3): ထည့်သွင်းသည့်ရက် + 263 ရက်
- ရက်မြောက် 5 သန္ဓေသား (Day 5): ထည့်သွင်းသည့်ရက် + 261 ရက်
- ရက်မြောက် 6 သန္ဓေသား (Day 6): ထည့်သွင်းသည့်ရက် + 260 ရက်
အေးခဲသန္ဓေသား ထည့်သွင်းခြင်းများတွင်လည်း သန္ဓေသားကို အေးခဲထားခဲ့သည့် သက်တမ်းကိုသာ အခြေခံ၍ တွက်ချက်ပြီး အေးခဲ-အရည်ပျော်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်ကြောင့် ရက်စွဲပြောင်းလဲမှု မရှိပါ။
၅။ အာထရာဆောင်းရလဒ်ကို အခြေခံခြင်း
ပထမသုံးလပတ်အတွင်း ရိုက်ကူးသော အာထရာဆောင်း (သန္ဓေသားအလျား တိုင်းတာခြင်း - Crown-rump length) သည် ကိုယ်ဝန် ၁၃ ပတ်နှင့် ၆ ရက်အထိ ကာလအတွင်း အတိကျဆုံးသော ရက်စွဲသတ်မှတ်နည်းဖြစ်ပြီး ၅ ရက်မှ ၇ ရက်အတွင်း တိကျမှုရှိသည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်များအရ LMP နှင့် အာထရာဆောင်းရလဒ်တို့အကြား ကွာခြားချက်သည် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ချက်ထက် ကျော်လွန်မှသာ အာထရာဆောင်းရက်စွဲကို အတည်ယူသည်-
- ကိုယ်ဝန် ၈ ပတ် ၆ ရက်အထိတွင် ၅ ရက်ထက် ပိုကွာခြားပါက
- ကိုယ်ဝန် ၉ ပတ် ၀ ရက်မှ ၁၃ ပတ် ၆ ရက်အထိတွင် ၇ ရက်ထက် ပိုကွာခြားပါက
- ကိုယ်ဝန် ၁၄ ပတ် ၀ ရက်မှ ၁၅ ပတ် ၆ ရက်အထိတွင် ၇ ရက်ထက် ပိုကွာခြားပါက
- ကိုယ်ဝန် ၁၆ ပတ် ၀ ရက်မှ ၂၁ ပတ် ၆ ရက်အထိတွင် ၁၀ ရက်ထက် ပိုကွာခြားပါက
- ကိုယ်ဝန် ၂၂ ပတ် ၀ ရက်မှ ၂၇ ပတ် ၆ ရက်အထိတွင် ၁၄ ရက်ထက် ပိုကွာခြားပါက
- ကိုယ်ဝန် ၂၈ ပတ် ၀ ရက်နှင့် ထို့ထက်ကျော်လွန်ချိန်တွင် ၂၁ ရက်ထက် ပိုကွာခြားပါက
ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလ သတ်မှတ်ချက် အဆင့်ဆင့်
ACOG နှင့် သားဖွားမီးယပ်ဆေးပညာအဖွဲ့ (SMFM) တို့၏ ပူးတွဲသတ်မှတ်ချက်အရ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလများကို အောက်ပါအတိုင်း အုပ်စုခွဲခြားထားသည်-
| အမျိုးအစား | ကိုယ်ဝန်သက်တမ်း သတ်မှတ်ချက် |
|---|---|
| Preterm (လမစေ့ဘဲ မွေးဖွားခြင်း) | ရက်သတ္တပတ် 37 မတိုင်မီ (37w0d မတိုင်မီ) |
| Early term (စောသော သတ်မှတ်ကာလ) | ရက်သတ္တပတ် 37–38 (37w0d မှ 38w6d အထိ) |
| Full term (ပြည့်ဝသော သတ်မှတ်ကာလ) | ရက်သတ္တပတ် 39–40 (39w0d မှ 40w6d အထိ) |
| Late term (နောက်ကျသော သတ်မှတ်ကာလ) | ရက်သတ္တပတ် 41 (41w0d မှ 41w6d အထိ) |
| Postterm (သတ်မှတ်ကာလလွန်) | ရက်သတ္တပတ် 42 မှစ၍ (42w0d နှင့် ထို့ထက်ကျော်လွန်၍) |
ကလေးငယ်များ၏ ၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် (ကလေး ၂၀ တွင် ၁ ဦးခန့်) သာ ခန့်မှန်းခြေ မွေးဖွားမည့်ရက်တွင် အမှန်တကယ် မွေးဖွားကြပြီး၊ အများစုမှာ ခန့်မှန်းရက်၏ ရှေ့နောက် နှစ်ပတ်အတွင်း မွေးဖွားတတ်ကြသည်။
အသုံးပြုနည်းလမ်းညွှန်နှင့် စနစ်၏ စည်းမျဉ်းများ
တွက်ချက်ကိရိယာကို အသုံးပြုရန် "ရက်စွဲကို တွက်ချက်ရန် အခြေခံမည့်အချက်" အောက်တွင် မိမိသိရှိထားသော နည်းလမ်းတစ်ခုကို ရွေးချယ်ပြီး "သင်သိထားသောအချက်" တွင် သက်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းပါ-
- နောက်ဆုံးရာသီလာသည့်ရက်: နောက်ဆုံးရာသီလာခဲ့သည့် ပထမဆုံးရက် (ရက်စွဲ) နှင့် ပျမ်းမျှ ရာသီစက်ဝန်းကြာချိန် (၂၀ မှ ၄၅ ရက်အထိ ထည့်သွင်းနိုင်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ၂၈ ရက် ဖြစ်သည်) ကို ထည့်သွင်းပါ။
- သန္ဓေတည်သည့်ရက်: သန္ဓေတည်သည့်ရက်စွဲ (ရက်စွဲ) ကို ထည့်သွင်းပါ။
- IVF သန္ဓေသားထည့်သွင်းသည့်ရက်: သန္ဓေသားထည့်သွင်းသည့်ရက် (ရက်စွဲ) နှင့် ထည့်သွင်းချိန်တွင် သန္ဓေသား၏ သက်တမ်း တွင် ရက်မြောက် 3၊ ရက်မြောက် 5 သို့မဟုတ် ရက်မြောက် 6 ကို ရွေးချယ်ပါ။
- အာထရာဆောင်း: အာထရာဆောင်းရိုက်သည့်ရက် (ရက်စွဲ) နှင့် အာထရာဆောင်းတွင် ပြသသော ကိုယ်ဝန်ပတ် တွင် ကိုယ်ဝန်ပတ်နှင့် ရက်ကို ထည့်သွင်းပါ (၄ ပတ် ၀ ရက်မှ ၄၂ ပတ် ၆ ရက်အထိ ထည့်သွင်းနိုင်ပြီး စနစ်တွင် "12w3d" ကဲ့သို့ ပြသမည်ဖြစ်သည်)။
- သတ်မှတ်ရက်စွဲ: အနာဂတ်ရက်စွဲတစ်ခုတွင် ကိုယ်ဝန်မည်မျှရင့်နေမည်ကို သိရှိရန် ဤရက်စွဲကို ပြောင်းလဲသတ်မှတ်နိုင်သည် (ပုံမှန်အားဖြင့် ယနေ့ရက်စွဲ ဖြစ်သည်)။
စနစ်၏ အမှားပြင်ဆင်ချက် မက်ဆေ့ဂျ်များ
- ရက်စွဲပုံစံ မှားယွင်းပါက: "ထိုရက်စွဲသည် မမှန်ကန်ပါ — ပြက္ခဒိန်မှ ရွေးချယ်ပေးပါ။"
- အနာဂတ်ရက်စွဲများ ထည့်သွင်းပါက: "ထိုရက်စွဲသည် မရောက်သေးပါ — ခုနှစ်ကို ပြန်စစ်ဆေးပါ။"
- ရာသီစက်ဝန်း အကန့်အသတ်ကျော်လွန်ပါက: "ရာသီစက်ဝန်းကြာချိန်သည် 20 မှ 45 ရက်အထိ ဖြစ်ရပါမည်။"
- အာထရာဆောင်းပတ် မှားယွင်းပါက: "အာထရာဆောင်းရိုက်ချိန်ရှိ ရက်သတ္တပတ်များကို 4 နှင့် 42 အကြား ထည့်သွင်းပါ။"
- အာထရာဆောင်းရက် မှားယွင်းပါက: "ရက်စွဲသည် 0 မှ 6 အထိ ဖြစ်ရပါမည် — ကျန်ရှိသောရက်များကို ရက်သတ္တပတ်များထဲသို့ ပေါင်းထည့်ပါ။"
- သတ်မှတ်ရက်စွဲ မှားယွင်းပါက: "“သတ်မှတ်ရက်စွဲ” သည် သင်စတင်ရေတွက်နေသည့် ရက်စွဲ၏ ရှေ့တွင် မရှိနိုင်ပါ။"
- ထည့်သွင်းလိုက်သော ရက်စွဲသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလထက် ပိုမိုကျော်လွန်နေပါက: "ထိုရက်စွဲသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလထက် ပိုမိုကျော်လွန်နေသောကြောင့် လက်ရှိကိုယ်ဝန်ပတ်ကို ပြသရန်မရှိပါ — ခန့်မှန်းမွေးဖွားရက်နှင့် အရေးကြီးသော ရက်စွဲများကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။"
ကိုယ်ရေးအချက်အလက် လုံခြုံမှုဆိုင်ရာ ဖော်ပြချက်
ဤတွက်ချက်ကိရိယာတွင် အသုံးပြုသူ ထည့်သွင်းလိုက်သော ရက်စွဲများနှင့် အချက်အလက်များအားလုံးသည် အသုံးပြုသူ၏ ဝဘ်ဘရောက်ဆာ (Web Browser) အတွင်း၌သာ တိုက်ရိုက်တွက်ချက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မည်သည့်အချက်အလက်ကိုမျှ ပြင်ပဆာဗာသို့ တင်ပို့ခြင်း၊ သိမ်းဆည်းခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသူများနှင့် မျှဝေခြင်း လုံးဝမရှိပါ။
အမေးအဖြေများ (FAQ)
တွက်ချက်ထားသော မွေးဖွားမည့်ရက်စွဲသည် မည်မျှအထိ တိကျမှုရှိသနည်း။
၎င်းသည် အချိန်ကာလတစ်ခု၏ အလယ်ဗဟိုဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးသတ်မှတ်ရက် မဟုတ်ပါ။ ကိုယ်ဝန်သက်တမ်း 37 မှ 42 ပတ်အတွင်း မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို သတ်မှတ်ကာလပြည့် ကိုယ်ဝန်အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ပထမဆုံးကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းများသည် ခန့်မှန်းရက်ထက် ရက်အနည်းငယ် ပိုကျော်လွန်တတ်သည်။ ကိုယ်ဝန်အစောပိုင်း အာထရာဆောင်းရိုက်ခြင်းသည် မည်သည့်ပြက္ခဒိန်တွက်နည်းထက်မဆို ရက်စွဲကို ပိုမိုတိကျစွာ သတ်မှတ်ပေးနိုင်သည် — ထို့ကြောင့် ဤခန့်မှန်းချက်ကို အစီအစဉ်ဆွဲရန်အတွက်သာ အသုံးပြုပြီး မွေးဖွားမည့်ရက်ကို အတိအကျ သတ်မှတ်ရန်အတွက် မဟုတ်ပါ။
ရာသီစက်ဝန်းကြာချိန်ကြောင့် မွေးဖွားမည့်ရက်စွဲ အဘယ်ကြောင့် ပြောင်းလဲရသနည်း။
ရိုးရာစည်းမျဉ်းသည် ရက်ပေါင်း 28 ရှိသော ရာသီစက်ဝန်းနှင့် ရက်မြောက် 14 တွင် သားဥကြွေခြင်းကို အခြေခံထားသည်။ ရာသီစက်ဝန်း ပိုရှည်ပါက သားဥကြွေခြင်း နောက်ကျမည်ဖြစ်သဖြင့် သန္ဓေတည်ခြင်း — နှင့်အတူ မွေးဖွားမည့်ရက်စွဲသည်လည်း ကွာခြားချက်အတိုင်း နောက်သို့ ရွှေ့သွားမည်ဖြစ်သည်၊ ရာသီစက်ဝန်း ပိုတိုပါက ရှေ့သို့ စောလာမည်ဖြစ်သည်။ သင့်ရာသီစက်ဝန်းကို ခြေရာမခံပါက 28 ရက်တွင်သာ ထားခဲ့ပါ။
IVF ပြီးနောက် မွေးဖွားမည့်ရက်စွဲကို မည်သို့တွက်ချက်သနည်း။
သန္ဓေသားထည့်သွင်းသည့်ရက်စွဲနှင့် သန္ဓေသား၏သက်တမ်းမှ တွက်ချက်သည်- ရက်ပေါင်း 266 ထဲမှ သန္ဓေသားသက်တမ်းကို နှုတ်ပြီး ပေါင်းထည့်ပါ — ရက်မြောက် 3 သန္ဓေသားအတွက် 263 ရက်၊ ရက်မြောက် 5 အတွက် 261 ရက်၊ ရက်မြောက် 6 အတွက် 260 ရက် ဖြစ်သည်။ အေးခဲသန္ဓေသား ထည့်သွင်းခြင်းများလည်း အတူတူပင်ဖြစ်ပြီး သန္ဓေသားကို အေးခဲထားခဲ့သည့် သက်တမ်းကို အသုံးပြုသည်။ အချိန်ကို အတိအကျ သိရှိရသောကြောင့် IVF ရက်စွဲသတ်မှတ်ခြင်းသည် အားလုံးထဲတွင် အတိကျဆုံးဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အာထရာဆောင်းပြန်ရိုက်ခြင်းက ၎င်းကို ပြောင်းလဲစေခဲသည်။
ကျွန်ုပ်၏ အာထရာဆောင်းက မတူညီသော ခန့်မှန်းမွေးဖွားရက်ကို ပေးထားပါသည် — မည်သည့်အရာက အတည်ဖြစ်သနည်း။
ပုံမှန်အားဖြင့် အာထရာဆောင်းရလဒ်ကို ယူရပါမည်။ ပထမသုံးလပတ် အာထရာဆောင်း (13 ပတ်နှင့် 6 ရက်အထိ) သည် ကိုယ်ဝန်ရက်စွဲကို 5–7 ရက်ခန့်အတွင်း တိကျစွာ သတ်မှတ်ပေးနိုင်ပြီး ၎င်းကို ACOG ၏ လမ်းညွှန်ချက်များအရ ကောင်းမွန်စွာ မှတ်မိနေသော နောက်ဆုံးရာသီလာရက်ထက်ပင် ပိုမိုစိတ်ချရသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်၊ ၎င်းနှစ်ခုသည် သတ်မှတ်ထားသော ကန့်သတ်ချက်ထက် ပိုမိုကွာခြားနေပါက အာထရာဆောင်းရက်စွဲကိုသာ အတည်ယူသည်။ ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည် သင်၏ သားဖွားဆရာမ သို့မဟုတ် ဆရာဝန်၏ အပိုင်းသာဖြစ်သည် — ထို့ကြောင့် ဤတွက်ချက်ကိရိယာသည် အာထရာဆောင်းအခြေပြု ရက်စွဲကို ၎င်းအလိုအလျောက် မည်သည့်အခါမျှ ပြောင်းလဲခြင်းမရှိပါ။