ከሜጋቢት በሰከንድ ወደ ኪሎባይት በሰከንድ

ከቢት ወደ ባይት መሸጋገሪያ ድልድይ እና የዚህ ገጽ ልዩ ባህሪ

በኮምፒውተር ኔትወርክ እና በዲጂታል ግንኙነት ዓለም ውስጥ፣ የፍጥነት መለኪያዎች በተለያዩ መንገዶች ይገለጻሉ። ይህ ገጽ በሜጋቢት በሰከንድ (Mbps) እና በኪሎባይት በሰከንድ (KB/s) መካከል ያለውን ትስስር በቀላሉ ለመረዳት የሚያስችል ልዩ የልወጣ መገልገያ ያቀርባል። በድረ-ገጾች ላይ የሚገኙ አብዛኛዎቹ የውሂብ መጠን መቀየሪያዎች በአንድ ወገን ብቻ የሚሰሩ ናቸው። ለምሳሌ Mbps ወደ MBps ወይም kbps ወደ KBps በመቀየር በአንድ ምድብ (በቢት ወይም በባይት) ውስጥ ብቻ ይቆያሉ። ይህ መገልገያ ግን የቢት እና የባይት ድንበርን በቀጥታ በመሻገር አንዱን ወደ ሌላው የመቀየር ልዩ ተግባር ያከናውናል።

ይህ ልዩነት ለምን አስፈለገ? የኢንተርኔት አገልግሎት ሰጪዎች የኔትወርክ ፍጥነትን ሁልጊዜ በቢት (Mbps) ያስተዋውቃሉ፤ በአንጻሩ የእኛ ኮምፒውተሮች፣ ስልኮች እና የድረ-ገጽ ማውረጃዎች (download managers) የፋይል መጠንን እና የማውረድ ፍጥነትን የሚያሳዩት በባይት (KB/s ወይም MB/s) ነው። በመሆኑም አንድ ተጠቃሚ 100 Mbps ፍጥነት ያለው የኢንተርኔት መስመር ሲገዛ፣ ፋይሎችን በሰከንድ 100 ሜጋባይት ፍጥነት ማውረድ እንደሚችል ሊያስብ ይችላል። ነገር ግን ይህ የተሳሳተ ግንዛቤ ነው። ይህ መገልገያ በእነዚህ ሁለት የተለያዩ የልኬት ባህሎች መካከል እንደ ድልድይ በመሆን እውነተኛውን የዝውውር አቅም በትክክል ለማስላት ይረዳል።

በዚህ መሠረት የዚህ መገልገያ ዋና የልወጣ ቀመር 1 Mbps = 125. KB/s ነው። ይህ ቁጥር ከሌሎች የልወጣ እሴቶች ጋር የማይቀላቀል እና ለዚህ ሬሾ ብቻ የሚያገለግል ትክክለኛ የሂሳብ ውጤት ነው። በተቃራኒው ደግሞ 1 KB/s = 0.008 Mbps የሚለውን ቀመር በመጠቀም የኪሎባይት ፍጥነትን ወደ ሜጋቢት መቀየር ይቻላል።

የ Mbps እና KB/s መሰረታዊ መዋቅር እና የልወጣ ቀመር

የዚህን ልወጣ ሂሳባዊ አመጣጥ ለመረዳት የቢት (bit) እና የባይት (byte) መሰረታዊ ትርጉሞችን ማየት ያስፈልጋል። በአጭሩ፡-

• 1 ባይት (Byte) = 8 ቢት (Bits)

ይህ የ 8-ቢት ደንብ በዲጂታል መረጃ ልኬት ውስጥ የማይለወጥ መሠረት ነው። በተጨማሪም የሜጋ (Mega) እና ኪሎ (Kilo) ቅጥያዎች በኔትወርክ ስታንዳርድ መሠረት የአስርዮሽ (decimal) ስርዓትን ይከተላሉ፡-

• ሜጋ (Mega) = 10⁶ = 1,000,000
• ኪሎ (Kilo) = 10³ = 1,000

አሁን 1 Mbps (አንድ ሜጋቢት በሰከንድ) ወደ KB/s (ኪሎባይት በሰከንድ) እንዴት እንደሚለወጥ በደረጃ እንመልከት፡-

1. በመጀመሪያ 1 ሜጋቢትን ወደ ቢት እንቀይራለን፡ 1 Mbps = 1,000,000 bits per second
2. ይህንን የቢት መጠን ወደ ባይት ለመቀየር በ 8 እናካፍለዋለን፡ 1,000,000 ÷ 8 = 125,000 bytes per second
3. በመጨረሻም የተገኘውን የባይት መጠን ወደ ኪሎባይት ለመቀየር በ 1,000 እናካፍለዋለን፡ 125,000 ÷ 1,000 = 125 KB/s

በዚህ ሂሳባዊ ስሌት መሠረት 1 Mbps በትክክል ከ 125. KB/s ጋር እኩል ይሆናል። ይህ ቁጥር ትክክለኛ (exact) ሲሆን ምንም ዓይነት ግምታዊ ስሌት የለበትም።

የተገላቢጦሹን ስሌት ስናሰላ፡ ፍጥነት በ Mbps = ፍጥነት በ KB/s × 0.008 ለምሳሌ 10,000 KB/s ፍጥነት ቢኖረን፡ 10,000 × 0.008 = 80 Mbps

ይህ የልወጣ መድረክ ለማን እና ለምን አገልግሎት ያስፈልጋል?

የ Mbps ወደ KB/s ልወጣ በተለያዩ የቴክኖሎጂ ዘርፎች ውስጥ ለሚሰሩ ባለሙያዎች እና ለዕለት ተዕለት የኢንተርኔት ተጠቃሚዎች እጅግ በጣም አስፈላጊ ነው። ዋና ዋናዎቹ ተጠቃሚዎች የሚከተሉት ናቸው፡-

• የቤት እና የቢሮ ኢንተርኔት ተጠቃሚዎች፡ አዲስ የኢንተርኔት ግንኙነት ሲገዙ ወይም ፍጥነታቸውን ሲለኩ የሚሰጣቸው ውጤት በ Mbps ነው። ነገር ግን በብሮውዘራቸው ላይ የሚታየው የማውረጃ ፍጥነት በ KB/s ወይም MB/s ነው። ለምሳሌ 100 Mbps ኢንተርኔት ያላቸው ተጠቃሚዎች ይህንን መገልገያ በመጠቀም ፍጥነታቸው 12,500 KB/s (ወይም 12.5 MB/s) መሆኑን በማወቅ ከተጨባጭ የማውረድ ፍጥነታቸው (ለምሳሌ 11.2 MB/s) ጋር ማወዳደር ይችላሉ።
• የሶፍትዌር እና የዌብ አልሚዎች (Developers)፡ በስራቸው ወቅት ከፍጥነት መለኪያ ጣቢያዎች (speed tests) በቢትስ የሚያገኟቸውን መረጃዎች ለተጠቃሚዎች ምቹ በሆነ የባይት መለኪያ ማሳየት ሊኖርባቸው ይችላል። ይህ መገልገያ ትክክለኛውን የሂሳብ ቀመር ለመተግበር ይረዳቸዋል።
• የቪዲዮ ኤዲተሮች እና የቀጥታ ስርጭት (Streaming) ባለሙያዎች፡ አንድ የቪዲዮ ፋይል በሰከንድ 50,000 KB/s የውሂብ ፍሰት የሚያስፈልገው ከሆነ፣ ይህንን ለማስተላለፍ የ 200 Mbps ኔትወርክ በቂ መሆኑን ለማረጋገጥ ልወጣውን ይጠቀማሉ። 200 Mbps ወደ KB/s ሲቀየር 25,000 KB/s ብቻ ስለሚሆን ኔትወርኩ በቂ አለመሆኑን ወዲያውኑ መረዳት ይችላሉ።
• የሲስተም አስተዳዳሪዎች (Sysadmins)፡ የድርጅት ሰርቨሮችን እና የመጠባበቂያ (backup) መረጃዎችን የሚያስተዳድሩ ባለሙያዎች በተዋዋሉት የ 500 Mbps የኢንተርኔት መስመር ላይ የ 60,000 KB/s ቀጣይነት ያለው የመጠባበቂያ ስራ ማከናወን መቻላቸውን ለማረጋገጥ ይህንን ልወጣ ይጠቀማሉ። 500 Mbps ወደ 62,500 KB/s ስለሚቀየር የተወሰነ ትርፍ አቅም እንዳላቸው ያረጋግጣሉ።
• የቴክኒክ መግለጫዎችን የሚያነቡ ባለሙያዎች፡ የአንድ ኔትወርክ ሃርድዌር ከፍተኛው የማስተላለፍ አቅም "1,000 Mbps" ተብሎ ሲጻፍ፣ ይህ በሎግ መመርመሪያዎች (log parsers) ውስጥ ከሚታዩት የ KB/s መረጃዎች ጋር እንዴት እንደሚገናኝ ለማስላት አገልግሎት ላይ ይውላል።

የእውነታው ዓለም የኔትወርክ ፍጥነት እና የንድፈ-ሃሳብ ገደብ

ይህ መገልገያ የሚያሳየው ውጤት ፍጹም በሆነ የንድፈ-ሃሳብ (theoretical maximum) ስሌት ላይ የተመሰረተ ነው። በተጨባጭ ዓለም ግን የኢንተርኔት ፍጥነታችንን ወደ ባይት ስንቀይር ከዚህ ውጤት ጥቂት የቀነሰ ፍጥነት እናገኛለን። ለዚህም ዋናው ምክንያት የፕሮቶኮል ተጨማሪ ሸክም (Protocol Overhead) ነው።

በኔትወርክ ላይ መረጃዎች ሲተላለፉ ንፁህ ውሂብ (payload) ብቻውን አይጓዝም። መረጃው መድረሻውን እንዲያገኝ እና በሰላም መድረሱን ለማረጋገጥ እያንዳንዱ ፓኬት (packet) የራሱ የሆነ የራስጌ (header) መረጃ ይኖረዋል። እነዚህም የ TCP/IP ፕሮቶኮል ራስጌዎች፣ የኢተርኔት ክፈፎች (Ethernet framing) እና የደህንነት ማረጋገጫዎችን ያካትታሉ።

በዚህ ምክንያት፡-

• በተለመደው የኢንተርኔት ግንኙነት ላይ ከ 5% እስከ 10% የሚሆን ፍጥነት በእነዚህ ተጨማሪ መረጃዎች ምክንያት ይባክናል።
• ስለዚህ በንድፈ-ሃሳብ ደረጃ 100 Mbps መስመር 12,500 KB/s ማስተላለፍ ቢችልም፣ በተግባር ግን ከፍተኛው ፍጥነት ከ 11,200 KB/s እስከ 11,800 KB/s (ወይም ከ 11.2 እስከ 11.8 MB/s) ሊሆን ይችላል።
• ይህ መገልገያ እነዚህን ተለዋዋጭ የተግባር ማነቆዎች ሳይጨምር ትክክለኛውን የሂሳብ ልወጣ ብቻ ያከናውናል።

የፋይል ማውረጃ ጊዜን በ KB/s የማስላት ዘዴ

የ Mbps ፍጥነትዎን ወደ KB/s ከቀየሩ በኋላ፣ አንድን ፋይል ለማውረድ ምን ያህል ጊዜ እንደሚወስድብዎ በቀላሉ ማስላት ይችላሉ። ለዚህም የሚከተለውን ቀመር ይጠቀማሉ፡-

የማውረጃ ጊዜ (በሰከንድ) = (የፋይሉ መጠን (በ KB)) / (የማውረጃ ፍጥነት (በ KB/s))

ይህንን በተግባራዊ ምሳሌ እንመልከት። እርስዎ 80 Mbps ፍጥነት ያለው የኢንተርኔት መስመር አለዎት እንበል እና መጠን 4,000,000 KB (ወይም 4 GB ያህል) የሆነ የቪዲዮ ፋይል ማውረድ ይፈልጋሉ፡

1. በመጀመሪያ የ 80 Mbps ፍጥነትዎን ወደ KB/s ይቀይሩ፡ 80 Mbps × 125 = 10,000 KB/s
2. አሁን የፋይሉን መጠን ለዚህ ፍጥነት ያካፍሉ፡ 4,000,000 KB ÷ 10,000 KB/s = 400 ሰከንድ
3. ይህንን ወደ ደቂቃ ለመቀየር በ 60 ያካፍሉ፡ 400 ÷ 60 ≈ 6.67 ደቂቃ (ወይም 6 ደቂቃ ከ 40 ሰከንድ)

በዚህ ቀላል መንገድ የፍጥነትዎን ትክክለኛ የማውረድ አቅም ማወቅ ይችላሉ።

አስርዮሽ (Decimal) እና ሁለትዮሽ (Binary) ቅጥያዎች ያላቸው ልዩነት

የመረጃ ልኬት ታሪክን ስንመለከት በ "ኪሎ" እና "ሜጋ" ትርጓሜዎች ላይ ከፍተኛ ግራ መጋባት ይስተዋላል። ሁለት ዓይነት የመለኪያ ሥርዓቶች አሉ፡-

1. የአስርዮሽ (Decimal / SI) ስርዓት፡ ይህ በቴሌኮሙኒኬሽን እና በኔትወርክ ስታንዳርዶች ውስጥ ጥቅም ላይ የሚውል ሲሆን 1 KB = 1,000 Bytes እና 1 MB = 1,000,000 Bytes ብሎ ይተረጉማል።
2. የሁለትዮሽ (Binary) ስርዓት፡ ይህ በኮምፒውተር ኦፕሬቲንግ ሲስተሞች (በተለይ በዊንዶውስ) ውስጥ ጥቅም ላይ የሚውል ሲሆን 1 KiB (Kibibyte) = 1,024 Bytes እና 1 MiB (Mebibyte) = 1,048,576 Bytes ብሎ ይተረጉማል። ሆኖም ግን ብዙ ጊዜ በስህተት KB እና MB እየተባሉ ይጠራሉ።

ይህ የልወጣ መገልገያ ለአውታረ መረብ ግንኙነት የተዘጋጀ በመሆኑ፣ ሙሉ በሙሉ ዓለም አቀፍ የኔትወርክ ደረጃዎችን የጠበቀ የአስርዮሽ (Decimal) ስርዓትን ይከተላል። ይህም ማለት፡-

• 1 Mbps = 125. KB/s እንጂ 122.07 KB/s (ሁለትዮሽ) አይደለም።
• 1 KB = 1,000 Bytes እንጂ 1,024 Bytes አይደለም።

ይህንን ደረጃውን የጠበቀ ቀመር መጠቀም በተለያዩ የኔትወርክ መሳሪያዎች እና በኢንተርኔት ፍጥነት መለኪያዎች መካከል ወጥ የሆነ ንፅፅር ለማድረግ ይረዳል።

በመረጃ ልወጣ ወቅት የሚከሰቱ የተለመዱ ስህተቶች

ሰዎች የኔትወርክ ፍጥነትን ሲያሰሉ ከሚፈጽሟቸው ስህተቶች መካከል የሚከተሉት ይጠቀሳሉ፡-

• የፊደላትን መጠን አለማስተዋል (Case Sensitivity)፡ በዲጂታል መረጃ መለኪያ ውስጥ የፊደላት ካፒታል ወይም ስሞል መሆን ትልቅ ልዩነት አለው።
  • 'b' (lowercase) ለቢት (bit) ሲያገለግል፣ 'B' (uppercase) ደግሞ ለባይት (byte) ያገለግላል።
  • 'kbps' (ኪሎቢት በሰከንድ) ከ 'KB/s' (ኪሎባይት በሰከንድ) ፍጹም የተለየ ነው። ይህ መገልገያ ጥብቅ የሆኑትን Mbps እና KB/s ምህፃረ ቃላትን ብቻ ይጠቀማል።
• የ 8-ቢት ደንብን መርሳት፡ ብዙ ጊዜ ተጠቃሚዎች የ Mbps ፍጥነታቸውን በቀጥታ በ 1,000 በማባዛት ወደ KB/s ለመቀየር ይሞክራሉ። ይህ ስህተት ፍጥነቱን ከእውነተኛው በ 8 እጥፍ ከፍ አድርጎ ያሳያል።
• አሉታዊ ቁጥሮችን ማስገባት፡ የኔትወርክ ፍጥነት ሁልጊዜ አዎንታዊ እሴት ወይም ዜሮ ብቻ መሆን አለበት። ይህ መገልገያ አሉታዊ ቁጥሮችን አይቀበልም።

ተዘውትረው የሚጠየቁ ጥያቄዎች (FAQ)

ጥ: 1 Mbps በትክክል ስንት KB/s ነው? በአስርዮሽ የኔትወርክ ስታንዳርድ መሠረት 1 Mbps በትክክል ከ 125. KB/s ጋር እኩል ነው።

ጥ: ይህ መቀየሪያ ለምን 125ን እንደ ልወጣ ቁጥር ይጠቀማል? ምክንያቱም 1 Megabit $1,000,000$ bits ሲሆን፣ ይህንን በ 8 ስናካፍለው $125,000$ bytes እናገኛለን። ይህንን ደግሞ ወደ ኪሎባይት ለመቀየር በ 1,000 ስናካፍለው በትክክል 125 KB/s እናገኛለን።

ጥ: ይህ መገልገያ የፕሮቶኮል ተጨማሪ ሸክምን (Protocol Overhead) ያሰላል? አያሰላም። ይህ መገልገያ የሚያሳየው ፍጹም የሆነውን የንድፈ-ሃሳብ ከፍተኛ ፍጥነት (theoretical maximum) ብቻ ነው። በተግባር ግን ከዚህ ከ 5% እስከ 10% ያነሰ ፍጥነት ሊያገኙ ይችላሉ።

ጥ: 0 Mbps ማስገባት ይቻላል? አዎ፣ 0 Mbps ማስገባት ይቻላል፤ ውጤቱም 0 KB/s ይሆናል። ነገር ግን ከአነስተኛ ገደብ በታች የሆኑ አሉታዊ ቁጥሮች ተቀባይነት የላቸውም።

ጥ: "Mbps" እና "KB/s" ለምን በትክክል መጻፍ አለባቸው? እነዚህ መለኪያዎች የራሳቸው ዓለም አቀፍ ውክልና ስላላቸው ነው። 'M' ለሜጋ፣ 'B' ለባይት፣ 'b' ለቢት፣ እና 'K' ለኪሎ ያገለግላሉ። እነዚህን ማሳሳት የተሳሳተ ስሌት ስለሚያስከትል መገልገያው ትክክለኛዎቹን ቃላት ብቻ ይጠቀማል።