የዚህ መለወጫ ልዩ ባህሪያት እና ለምን አስፈለገ?
በኢንተርኔት እና በኔትወርክ ዓለም ውስጥ የመረጃ ማስተላለፊያ ፍጥነትን (data transfer rate) መለካት የተለመደ ተግባር ነው። ይሁን እንጂ በተለያዩ መሣሪያዎች፣ ሶፍትዌሮች እና የኢንተርኔት አገልግሎት አቅራቢዎች (ISPs) መካከል ጥቅም ላይ የሚውሉት መለኪያዎች ሊለያዩ ይችላሉ። ይህ የ Mbps ወደ Kbps መለወጫ ገጽ የተዘጋጀው በእነዚህ ሁለት መለኪያዎች መካከል ያለውን ዝምድና በቀላሉ እና በሰከንዶች ውስጥ ለማስላት ነው።
ይህ መለወጫ ገጽ ከሌሎች ተመሳሳይ የድረ-ገጽ መሣሪያዎች የሚለይባቸው በርካታ መሠረታዊ ምክንያቶች አሉ፦
- ትክክለኛ የአስርዮሽ (Decimal/SI) ቀመር አጠቃቀም፦ ይህ መሣሪያ 1 Mbps እኩል ይሆናል 1000 Kbps (እና 1 Kbps እኩል ይሆናል 0.001 Mbps) በሚለው ዓለም አቀፍ የቴሌኮሙኒኬሽን መመዘኛ መሠረት ይሰላል። ይህ በኔትወርክ ፍጥነት እና በቴሌኮም ዘርፍ ውስጥ በይፋ የሚሠራበት ስሌት እንጂ ለመረጃ ማከማቻ (data storage) የሚጠቅመው የባይነሪ (1024) ስሌት አይደለም።
- በቢት (Bits) ላይ ብቻ ማተኮሩ፦ ይህ ገጽ የሚያሰላው በሰከንድ የሚተላለፉ የቢት መጠኖችን (bits per second) ብቻ ነው። በባይት (Bytes) እና በቢት መካከል ያለውን ግራ መጋባት ለማስወገድ ይረዳል። ለምሳሌ ያህል፣ ባለ 100 Mbps የኢንተርኔት ግንኙነት ቢበዛ በሰከንድ 12.5 MB/s (ሜጋባይት በሰከንድ) መረጃ እንደሚያስተላልፍ በዚህ ገጽ ላይ ማስታወሻ ተቀምጧል። ይህ መሣሪያ የባይት ልወጣዎችን አያከናውንም።
- ቀጥተኛ እና ግልጽ ውጤት፦ ወደላይ ወይም ወደታች ማጠጋጋት (rounding) ሳይኖር፣ ያስገቡትን ቁጥር በትክክለኛው እሴት አባዝቶ ወይም አካፍሎ ትክክለኛውን ውጤት ይሰጣል።
ይህ መሣሪያ በተለይ ፈጣን እና አስተማማኝ መረጃ ለሚፈልጉ ባለሙያዎች እና ተጠቃሚዎች ታስቦ የተዘጋጀ ነው።
በ Mbps እና Kbps መካከል ያለው ትክክለኛ የልወጣ ቀመር
የመረጃ ማስተላለፊያ ፍጥነትን ከአንድ መለኪያ ወደ ሌላ ለመለወጥ የሚከተሉትን ቀላል የሂሳብ ቀመሮች እንጠቀማለን። በኔትወርክ ኢንጂነሪንግ መመዘኛዎች መሠረት ልወጣው ሙሉ በሙሉ ቀጥተኛ (linear) እና ትክክለኛ ነው።
ከ Mbps ወደ Kbps ለመለወጥ
Megabits per second (Mbps) ወደ Kilobits per second (Kbps) ለመለወጥ የተሰጠውን ቁጥር በ 1000 ማባዛት ያስፈልጋል።
Kbps = Mbps × 1000
ምሳሌ 1፦ የኢንተርኔት ፍጥነትዎ 50 Mbps ቢሆን፣ ይህንን ወደ Kbps ለመለወጥ፦ 50 × 1000 = 50,000 Kbps
ምሳሌ 2፦ የዘመናዊ ፋይበር ኢንተርኔት ፍጥነት 1000 Mbps ቢሆን፣ ወደ Kbps ሲለወጥ፦ 1000 × 1000 = 1,000,000 Kbps
ከ Kbps ወደ Mbps ለመለወጥ
በተቃራኒው Kilobits per second (Kbps) ወደ Megabits per second (Mbps) ለመለወጥ የተሰጠውን ቁጥር ለ 1000 ማካፈል ያስፈልጋል።
Mbps = Kbps / 1000
ምሳሌ 1፦ የድሮ የ ADSL መስመር ፍጥነት 512 Kbps ቢሆን፣ ወደ Mbps ለመለወጥ፦ 512 / 1000 = 0.512 Mbps
ምሳሌ 2፦ አንድ የራውተር በይነገጽ (router interface) ፍጥነቱን 12800 Kbps እያሳየ ቢሆን፣ በ Mbps ሲሰላ፦ 12800 / 1000 = 12.8 Mbps
በእነዚህ ቀመሮች ውስጥ ምንም ዓይነት ማጠጋጋት ወይም ማሳነስ አይኖርም። ዜሮ (0) ዋጋ ካስገቡ ውጤቱም ዜሮ (0) ይሆናል። ምንም እንኳን አሉታዊ (negative) ቁጥሮች ለኔትወርክ ፍጥነት ትርጉም ባይኖራቸውም፣ በሂሳብ ስሌት ረገድ ግን ቀመሩ በተመሳሳይ መልኩ ይሠራል።
የኔትወርክ መለኪያዎች መሠረታዊ ልዩነት፦ አስርዮሽ (SI) እና ባይነሪ (Binary)
በዲጂታል ቴክኖሎጂ ውስጥ "ኪሎ" (Kilo) እና "ሜጋ" (Mega) የሚሉት ቅጥያዎች በሁለት መንገድ ሊተረጎሙ ይችላሉ። ይህ ልዩነት በተደጋጋሚ ጊዜ በሰዎች ዘንድ ግራ መጋባትን ይፈጥራል።
1. የአስርዮሽ መለኪያ ሥርዓት (Decimal / SI System)
በዚህ ሥርዓት መሠረት ቅጥያዎቹ የ 10 ኃይሎች (powers of 10) ናቸው፦
- 1 ኪሎ (Kilo) = 10³ = 1,000
- 1 ሜጋ (Mega) = 10⁶ = 1,000,000
ይህ ሥርዓት በቴሌኮሙኒኬሽን፣ በኔትወርክ ባንድዊድዝ (bandwidth) እና በኢንተርኔት ፍጥነት መለኪያነት በዓለም አቀፍ ደረጃ ጥቅም ላይ ይውላል። ስለዚህ 1 Mbps ሁልጊዜም 1000 Kbps ነው።
2. የባይነሪ መለኪያ ሥርዓት (Binary / IEC System)
በዚህ ሥርዓት መሠረት ቅጥያዎቹ የ 2 ኃይሎች (powers of 2) ናቸው፦
- 1 ኪሎባይት (KB) = 2¹⁰ = 1,024 Bytes
- 1 ሜጋባይት (MB) = 2²⁰ = 1,048,576 Bytes
ይህ ሥርዓት በዋናነት የሚያገለግለው በኮምፒውተር ረዳት ማህደረ ትውስታ (RAM) እና በሃርድ ድራይቭ (Hard Drive) የመረጃ ማከማቻ መጠንን ለመለካት ነው።
ለምን የ 1000 እሴት ጥቅም ላይ ይውላል? የኔትወርክ መሐንዲሶች እና የኢንዱስትሪ ደረጃዎች (እንደ IEEE እና ITU ያሉ) የኔትወርክ ፍጥነትን ሲያሰሉ ሁልጊዜም አስርዮሽ (decimal) ሥርዓትን ይጠቀማሉ። ምክንያቱም የኤሌክትሮኒክስ ሞገዶች እና የኦፕቲካል ምልክቶች መረጃን በሴኮንድ ሲያስተላልፉ የሚሰሉት በሴኮንድ በሚደረጉ የሲግናል ለውጦች (Frequency) ሲሆን፣ ይህ ደግሞ ከአስርዮሽ ሥርዓት ጋር በቀጥታ ይገናኛል። ስለዚህ በኔትወርክ ፍጥነት ስሌት ውስጥ 1024 ን መጠቀም ስህተት ነው። ይህ መለወጫ ትክክለኛውን የኔትወርክ መመዘኛ (1 Mbps = 1000 Kbps) በመጠቀም ይሠራል።
ቢት እና ባይት (Bits vs. Bytes)፦ በተደጋጋሚ የሚሰራው ስህተት
በዲጂታል መረጃ ልውውጥ ውስጥ በጣም የተለመደው ስህተት በቢት (bit) እና በባይት (Byte) መካከል ያለውን ልዩነት አለማወቅ ነው።
- ቢት (bit)፦ በትንሽ ፊደል "b" ይወከላል። የመረጃ ትንሿ መሠረታዊ መለኪያ ናት (0 ወይም 1)። የኢንተርኔት ፍጥነት የሚለካው በቢት (bps, Kbps, Mbps) ነው።
- ባይት (Byte)፦ በታላቅ ፊደል "B" ይወከላል። አንድ ባይት ስምንት ቢቶችን ይይዛል (1 Byte = 8 bits)። የኮምፒውተር ፋይል መጠኖች (File sizes) የሚለኩት በባይት (KB, MB, GB) ነው።
የ 100 Mbps ግንኙነት ምሳሌ
አንድ ተጠቃሚ የ 100 Mbps (Megabits per second) የኢንተርኔት ፍጥነት ቢኖረው፣ ይህ ማለት በሰከንድ 100 ሜጋባይት (Megabytes) ፋይል ማውረድ ይችላል ማለት አይደለም።
ትክክለኛውን የማውረድ ፍጥነት በባይት ለማግኘት የቢት መጠኑን ለ 8 ማካፈል አለብን፦
100 Mbps / 8 = 12.5 MB/s
ስለዚህ በ 100 Mbps ፍጥነት የሚሠራ የኢንተርኔት ግንኙነት፣ በንድፈ-ሐሳብ ደረጃ በሰከንድ ማስተላለፍ የሚችለው 12.5 ሜጋባይት (MB) መረጃ ብቻ ነው። በተጨማሪም በኔትወርክ ማስተላለፊያ ፕሮቶኮሎች ምክንያት የሚፈጠረው የባንድዊድዝ ብክነት (overhead) ሲታከል፣ ትክክለኛው የማውረድ ፍጥነት ከዚህ ሊያንስ ይችላል።
ይህ መለወጫ መሣሪያ የሚያገለግለው ለቢት መለኪያዎች (from bits to bits) ብቻ መሆኑን መገንዘብ ያስፈልጋል። ከ Mbps ወደ Kbps ለመለወጥ በ 8 ማካፈል አያስፈልግም፤ ምክንያቱም ሁለቱም የቢት መለኪያዎች ናቸው።
ታሪካዊ ዳራ እና የኢንተርኔት ፍጥነት እድገት ከ Kbps እስከ Mbps
የኢንተርኔት ቴክኖሎጂ ባለፉት አሥርት ዓመታት ውስጥ አስደናቂ እድገት አሳይቷል። ይህ እድገት የመለኪያ ክፍሎችን አጠቃቀምም ቀይሮታል።
የ Kbps ዘመን (የዲያል-አፕ ዘመን)
በ 1990ዎቹ እና በ 2000ዎቹ መጀመሪያ ላይ ኢንተርኔት በስልክ መስመር (Dial-up modems) አማካኝነት ይሠራ ነበር። በዚያን ጊዜ የኢንተርኔት ፍጥነት በጣም አነስተኛ ስለነበር የሚለካው በ Kbps ነበር።
- ታዋቂው የዲያል-አፕ ሞደም ፍጥነት 56 Kbps ነበር።
- የመጀመሪያዎቹ የ ISDN መስመሮች 128 Kbps ፍጥነት ነበራቸው።
- በዚያ ዘመን 1 Mbps የኢንተርኔት ፍጥነት ማግኘት በጣም ከፍተኛ እና ለትላልቅ ድርጅቶች ብቻ የሚቀርብ የቅንጦት አገልግሎት ነበር።
የ Mbps ዘመን (የብሮድባንድ ዘመን)
የ DSL፣ የኬብል (Cable) እና የፋይበር ኦፕቲክስ (Fiber Optics) ቴክኖሎጂዎች ሲተዋወቁ፣ የኢንተርኔት ፍጥነት በከፍተኛ ሁኔታ ጨመረ። በዚህም ምክንያት መለኪያው ከ Kbps ወደ Mbps ተሸጋገረ።
- T1 Lines፦ ቀደም ሲል ለድርጅቶች የሚሰጠው የ T1 መስመር ፍጥነት 1.544 Mbps (ወይም 1544 Kbps) ነበር።
- Wi-Fi 802.11g፦ በ 2003 የተዋወቀው የዋይፋይ ስታንዳርድ እስከ 54 Mbps ፍጥነት ማስተላለፍ ይችል ነበር።
- ዘመናዊ ፋይበር፦ ዛሬ በዓለም ዙሪያ ያሉ መደበኛ ተጠቃሚዎች ከ 100 Mbps እስከ 1000 Mbps (1 Gbps) ፍጥነት ያገኛሉ።
ምንም እንኳን አሁን ላይ አብዛኞቹ ፍጥነቶች በ Mbps ቢገለጹም፣ የቆዩ የራውተር ቅንብሮች፣ የቴሌኮም ስዊቾች እና የተወሰኑ የኔትወርክ ፕሮቶኮሎች አሁንም ፍጥነታቸውን በ Kbps ያሳያሉ። ለምሳሌ፣ የ DSL ራውተር የሲግናል ጥራቱን (sync speed) ሲያሳይ "8192 Kbps" ብሎ ሊያሳይ ይችላል፤ ይህ ማለት ደግሞ 8.192 Mbps ማለት ነው። ይህ መለወጫ እነዚህን የሁለት ዘመናት መለኪያዎች ለማገናኘት ከፍተኛ እገዛ ያደርጋል።
ባንድዊድዝን ማቀድ እና የፋይል ማውረጃ ጊዜን ማስላት
የመረጃ ማስተላለፊያ ፍጥነትን መለወጥ ለተለያዩ ተግባራዊ ስራዎች እጅግ በጣም አስፈላጊ ነው። ጥቂት ምሳሌዎችን እነሆ፦
1. የቀጥታ ስርጭት (Live Streaming) ዝግጅት
አንድ የቪዲዮ ይዘት አዘጋጅ በ 1080p ፍጥነት ቀጥታ ስርጭት በይቲዩብ (YouTube) ለማስተላለፍ ቢፈልግ፣ የቪዲዮው ቢትሬት (bitrate) በግምት 6000 Kbps ያስፈልገዋል። ይህ አዘጋጅ ያለው የኢንተርኔት መጫኛ ፍጥነት (Upload Speed) ደግሞ በ Mbps የተገለጸ ነው። የእርሱ ኢንተርኔት 10 Mbps ቢሆን፣ ይህ ስርጭት መሥራት ይችላል ወይስ አይችልም?
ይህንን ለማወቅ ልወጣውን እናከናውናለን፦ 10 Mbps × 1000 = 10,000 Kbps
የኢንተርኔት ፍጥነቱ (10,000 Kbps) ከሚያስፈልገው ፍጥነት (6000 Kbps) በላይ ስለሆነ፣ ቀጥታ ስርጭቱን ያለምንም መቆራረጥ ማካሄድ ይችላል።
2. የኔትወርክ አቅምን ማመጣጠን (QoS Throttling)
የኔትወርክ መሐንዲሶች በድርጅት ውስጥ ያሉ ተጠቃሚዎች የኢንተርኔት ባንድዊድዝን እንዳያጨናንቁ ገደብ (Throttling) ያደርጋሉ። በራውተሩ ቅንብር ላይ ገደቡን በ Kbps ማስገባት ሊኖርባቸው ይችላል። ለእያንዳንዱ ተጠቃሚ 4 Mbps ፍጥነት ለመስጠት ከፈለጉ፦ 4 × 1000 = 4000 Kbps በማለት በራውተር ቅንብሩ ላይ 4000 Kbps ብለው ይመዘግባሉ።
ተዘውትረው የሚጠየቁ ጥያቄዎች (FAQ)
1. 1 Mbps በትክክል ስንት Kbps ነው?
1 Mbps በትክክል 1000 Kbps ነው። ይህ በዓለም አቀፍ የቴሌኮሙኒኬሽን መመዘኛዎች (SI metric standards) መሠረት የሚሰላ የኔትወርክ ፍጥነት ልወጣ ነው።
2. ይህ መለወጫ ለምን 1024 ን አይጠቀምም?
1024 የሚባለው እሴት ጥቅም ላይ የሚውለው በባይነሪ የኮምፒውተር ማከማቻ (Storage) ስሌት ላይ ብቻ ነው። የኢንተርኔት እና የኔትወርክ ፍጥነት ሁልጊዜም በአስርዮሽ (decimal) ሥርዓት ስለሚሰላ፣ ትክክለኛው የልወጣ እሴት 1000 ነው።
3. በ Mbps እና Kbps መካከል ያለው ልዩነት ምንድነው?
ሁለቱም በሰከንድ የሚተላለፉ የቢት መጠኖችን የሚለኩ ክፍሎች ናቸው። "Kilo" (k) ማለት ሺህ (1,000) ሲሆን፣ "Mega" (M) ማለት ደግሞ ሚሊዮን (1,000,000) ነው። ስለዚህ Mbps ከ Kbps በሺህ እጥፍ ይበልጣል።
4. ከ Mbps ወደ MB/s (ሜጋባይት በሰከንድ) መለወጥ እችላለሁ?
ይህ ገጽ በቢት መለኪያዎች ላይ ብቻ ያተኩራል። ፍጥነትዎን ከ Mbps ወደ MB/s ለመለወጥ፣ የ Mbps ዋጋውን ለ 8 ማካፈል ይኖርብዎታል። ለምሳሌ 100 Mbps እኩል ይሆናል 12.5 MB/s።
5. የራውተሬ ቅንብር ፍጥነቱን በ Kbps የሚያሳየው ለምንድነው?
ብዙ የቆዩ እና ዘመናዊ ራውተሮች የውስጥ ሲግናል ፍጥነታቸውን በደቂቅ መለኪያ ለማሳየት Kbps ን ይጠቀማሉ። ይህ በተለይ በ DSL እና በተወሰኑ የፋይበር መጋጠሚያዎች ላይ የተለመደ ነው። ወደ Mbps ለመለወጥ ቁጥሩን ለ 1000 ማካፈል ይችላሉ።