Struktura tabel metadanych w plikach czcionek
Pliki czcionek nie są jedynie zbiorami wektorowych obrysów znaków, lecz złożonymi strukturami zawierającymi tabele binarne, które definiują zachowanie, wygląd oraz tożsamość prawną krojów pisma. Kluczowym elementem odpowiedzialnym za przechowywanie informacji o autorach, licencjach i prawach autorskich są standardowe pola nazw (name fields).
Narzędzie do sprawdzania licencji i informacji o czcionkach odczytuje te rekordy bezpośrednio z lokalnego pliku. W sekcji „Deklaracje licencyjne” wyświetlane są informacje takie jak tekst licencji oraz adres URL licencji. W przypadku braku wpisów w standardowych polach, aplikacja wyświetla komunikaty takie jak „W standardowym polu nazwy nie zadeklarowano tekstu licencji.” lub „W standardowym polu nazwy nie zadeklarowano adresu URL licencji.”. Z kolei w sekcji „Dane o własności i źródle” prezentowane są takie dane jak prawa autorskie, znak towarowy, producent, projektant, opis, adres URL sprzedawcy oraz adres URL projektanta. Jeśli cała ta sekcja jest pusta, pojawia się informacja: „W standardowych polach nazw nie znaleziono danych o własności ani o źródle.”.
Dodatkową cechą struktury metadanych jest możliwość zapisywania tych samych pól w wielu językach. Narzędzie identyfikuje te warianty, oznaczając je etykietą „Wpis w języku ‹language›”. Bardzo długie opisy, które mogłyby zaburzyć czytelność raportu, są automatycznie skracane, co sygnalizuje komunikat „Długa wartość została skrócona do wyświetlenia”.
Rola parametru fsType w osadzaniu dokumentów
Podczas generowania plików PDF, prezentacji czy dokumentów tekstowych, programy komputerowe muszą podjąć decyzję, w jaki sposób zintegrować użytą czcionkę z plikiem wyjściowym. Decyduje o tym dwubajtowe pole fsType (Font State Type), zlokalizowane w tabeli OS/2 (OS/2 and Windows Metrics Table).
Wartość zapisana w fsType określa poziom restrykcji związanych z powielaniem i instalowaniem kroju na urządzeniach odbiorców dokumentu. Narzędzie analizuje te binarne flagi i mapuje je na jedno z głównych ustawień wyświetlanych jako Główne ustawienie obok surowej wartości liczbowej (Surowa wartość fsType):
| Nazwa techniczna | Etykieta w narzędziu | Opis zachowania |
|---|---|---|
| Installable embedding | Osadzanie instalowalne (Installable) |
Czcionka może być w pełni osadzana w dokumentach i instalowana na stałe w systemie odbiorcy. |
| Restricted License embedding | Osadzanie ograniczone licencją (Restricted License) |
Czcionka nie może być osadzana ani przekazywana bez wyraźnej zgody właściciela praw autorskich. |
| Preview & Print embedding | Osadzanie do podglądu i druku (Preview & Print) |
Dokument można wyświetlić i wydrukować, ale czcionka nie może być użyta do edycji tekstu. |
| Editable embedding | Osadzanie edytowalne (Editable) |
Odbiorca dokumentu może edytować tekst przy użyciu osadzonej czcionki, lecz nie instaluje jej w systemie. |
Oprócz głównego ustawienia, pole fsType może zawierać dodatkowe flagi modyfikujące te reguły:
Brak możliwości tworzenia podzbiorów (No subsetting): Wymaga osadzenia pełnego zestawu znaków, uniemożliwiając odchudzenie pliku dokumentu.Tylko osadzanie bitmap (Bitmap embedding only): Zezwala na osadzanie wyłącznie reprezentacji rastrowych, blokując obrysy wektorowe.Ustawiono również bity zarezerwowane lub przestarzałe: Sygnalizuje obecność niestandardowych lub historycznych oznaczeń w strukturze pliku.
W przypadku wykrycia niespójnych danych w tabeli OS/2, narzędzie wyświetli status Sprzeczne bity osadzania. Jeśli tabela nie istnieje lub jest uszkodzona, użytkownik zobaczy komunikat Ta czcionka nie ma czytelnego pola osadzania OS/2..
Deklaracje w pliku a stan prawny licencji
Istotnym aspektem audytu czcionek jest zrozumienie różnicy pomiędzy techniczną zawartością pliku a faktycznym stanem prawnym. Informacje odczytane przez narzędzie stanowią jedynie dowód z pliku (deklarację zapisaną przez twórcę lub dystrybutora w momencie kompilacji fontu).
Jak podkreśla uwaga w sekcji licencyjnej: Są to deklaracje zapisane wewnątrz tego pliku czcionki. Nie potwierdzają one, kto nabył licencję ani czy planowane użycie jest nią objęte.. Podobnie flaga fsType odnosi się wyłącznie do technicznych aspektów dystrybucji dokumentów cyfrowych. Zgodnie z ostrzeżeniem: fsType opisuje osadzanie w dokumentach. Nie decyduje o prawach do użycia jako czcionka internetowa, w aplikacjach, komercyjnie, do modyfikacji ani do redystrybucji..
Posiadanie pliku z wpisem "Free for personal use" nie zwalnia użytkownika z obowiązku posiadania dowodu zakupu lub imiennej licencji w przypadku wdrożeń komercyjnych. Metadane mogą być niekompletne, nieaktualne lub zmodyfikowane przez osoby trzecie.
Formaty czcionek i ich struktura techniczna
Narzędzie obsługuje pięć formatów plików czcionek, z których każdy charakteryzuje się inną strukturą wewnętrzną i przeznaczeniem:
- TTF oraz OTF: Standardowe formaty czcionek lokalnych. Narzędzie odczytuje ich wewnętrzne tabele metadanych bezpośrednio w przeglądarce, aby wyświetlić zapisane w nich deklaracje.
- WOFF oraz WOFF2: Formaty zoptymalizowane pod kątem sieci web. Narzędzie pozwala na zbadanie ich wewnętrznych struktur i odczytanie wbudowanych informacji w taki sam sposób, jak w przypadku tradycyjnych formatów biurkowych.
- TTC: Zbiorczy format kolekcji czcionek pozwalający na przechowywanie wielu krojów w jednym pliku. Narzędzie potrafi przetwarzać pliki TTC, przy czym obowiązuje limit techniczny: wyświetlane jest maksymalnie pierwsze 32 czcionek z danej kolekcji, co sygnalizuje komunikat „Wyświetlanie pierwszych 32 czcionek z tej kolekcji.”.
Bezpieczeństwo i lokalne przetwarzanie danych
„Narzędzie do sprawdzania licencji i informacji o czcionkach” odczytuje plik lokalnie w przeglądarce i nie przesyła go do BroBroGo.
Rozwiązywanie problemów i obsługa błędów
Podczas pracy z plikami czcionek mogą wystąpić błędy wynikające z uszkodzenia struktury binarnej lub ograniczeń technicznych. Narzędzie posiada wbudowane mechanizmy walidacji, które precyzyjnie informują o napotkanych problemach:
- Nieprawidłowy format: Próba załadowania pliku o rozszerzeniu innym niż obsługiwane skutkuje komunikatem:
Wybierz plik czcionki TTF, OTF, WOFF, WOFF2 lub TTC.. - Pusty plik: Jeśli plik ma rozmiar 0 bajtów, system wyświetli:
Ten plik jest pusty. Wybierz kompletny plik czcionki.. - Przekroczenie rozmiaru: Maksymalny obsługiwany rozmiar pliku to 32 MB. Przekroczenie tej wartości wywołuje błąd:
Ta czcionka przekracza limit 32 MB.. - Uszkodzenie struktury: Gdy plik ma właściwe rozszerzenie, ale jego nagłówki binarne są nieczytelne, pojawia się komunikat:
Plik nie jest czytelną, obsługiwaną czcionką. Może być uszkodzony lub używać innego formatu.. - Błąd odczytu systemowego: W przypadku problemów z dostępem do pliku na poziomie przeglądarki, użytkownik zobaczy:
Przeglądarka nie mogła odczytać tego pliku. Spróbuj użyć innej kopii.. - Przekroczenie czasu (Timeout): Jeśli analiza struktury trwa zbyt długo, proces zostaje przerwany z komunikatem:
Odczytywanie trwało zbyt długo i zostało zatrzymane. Spróbuj użyć mniejszego lub innego pliku czcionki.. - Inne awarie: Wszelkie nieprzewidziane błędy krytyczne są sygnalizowane ogólnym komunikatem:
Nie udało się zbadać czcionki..
Często zadawane pytania (FAQ)
Czy to narzędzie może potwierdzić, że posiadam licencję na używanie tej czcionki?
Nie. Plik czcionki może zawierać informacje o prawach autorskich, tekst licencji, adres URL licencji oraz techniczne flagi osadzania, ale nie wskazuje, kto go zakupił, jakie konto lub firma są nim objęte, skąd pochodzi ani czy planowany sposób użycia jest zgodny z umową. Dane te należy porównać ze źródłem pobierania, dowodem zakupu i aktualnymi warunkami udostępnionymi przez studio projektowe lub projektanta.
Co jeśli czcionka nie zawiera tekstu licencji?
Brak tekstu oznacza jedynie, że ta kopia pliku nie deklaruje licencji w standardowych polach nazw. Nie sprawia to, że czcionka staje się darmowa lub nielicencjonowana. Należy sprawdzić folder, w którym się znajdowała, oryginalną stronę pobierania, historię zamówień lub skontaktować się bezpośrednio z twórcą czcionki.
Co oznaczają flagi osadzania?
Są to techniczne ustawienia twórcy czcionki określające sposób jej umieszczania w dokumentach: instalowalna, ograniczona, do podglądu i druku lub edytowalna. Dodatkowe bity mogą zabraniać tworzenia podzbiorów lub zezwalać wyłącznie na dane bitmapowe. Ustawienia te nie przyznają praw do użycia jako czcionka internetowa (webfont), w aplikacjach, komercyjnie, do modyfikacji ani do redystrybucji, a pisemne warunki mogą nakładać inne ograniczenia.
Dlaczego moja czcionka TTC pokazuje tylko część odmian?
Format TTC (TrueType Collection) pozwala na przechowywanie wielu krojów w jednym pliku. Ze względów wydajnościowych narzędzie analizuje i wyświetla maksymalnie pierwsze 32 odmiany czcionek zawarte w danej kolekcji, wyświetlając ostrzeżenie Wyświetlanie pierwszych 32 czcionek z tej kolekcji..