ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਕੈਲਵਿਨ: ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਪਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲ
ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਕੈਲਵਿਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ
ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਕੈਲਵਿਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਤਾਪਮਾਨ ਯੂਨਿਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਤਬਦੀਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁਣਾ ਕਾਰਕ (scaling factor) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਸੰਖਿਆ ਜੋੜਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਇਹ ਹੈ:
K = °C + 273.15
ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਵੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ (C) ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਵਿੱਚ 273.15 ਜੋੜ ਕੇ ਕੈਲਵਿਨ (K) ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਇੱਕ ਐਫ਼ਾਈਨ (affine) ਤਬਦੀਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ੀਰੋ ਬਿੰਦੂ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, 1 °C ਦੀ ਇੱਕ ਤਬਦੀਲੀ ਬਿਲਕੁਲ 1 K ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੈਲਸੀਅਸ-ਤੋਂ-ਫ਼ਾਰਨਹਾਈਟ ਜਾਂ ਫ਼ਾਰਨਹਾਈਟ-ਤੋਂ-ਰੈਂਕਾਈਨ ਵਰਗੇ ਤਬਦੀਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾ ਅਤੇ ਜੋੜ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਆਮ ਤਾਪਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸੈਲਸੀਅਸ ਅਤੇ ਕੈਲਵਿਨ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲ ਦਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ:
| ਸੈਲਸੀਅਸ (°C) | ਕੈਲਵਿਨ (K) | ਵਰਣਨ |
|---|---|---|
| -273.15 | 0 | ਨਿਰਪੱਖ ਜ਼ੀਰੋ (absolute zero) |
| -40 | 233.15 | ਸੈਲਸੀਅਸ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਨਹਾਈਟ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਬਿੰਦੂ |
| 0 | 273.15 | ਪਾਣੀ ਦਾ ਜੰਮਣ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ (ਮਿਆਰੀ ਦਬਾਅ 'ਤੇ) |
| 20 | 293.15 | ਕਮਰੇ ਦਾ ਆਮ ਤਾਪਮਾਨ |
| 37 | 310.15 | ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਔਸਤ ਤਾਪਮਾਨ |
| 100 | 373.15 | ਪਾਣੀ ਦਾ ਉਬਾਲਣ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ (ਮਿਆਰੀ ਦਬਾਅ 'ਤੇ) |
ਇਹ ਪੇਜ ਕਿਉਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ
ਇਸ ਪੇਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੈਲਸੀਅਸ ਅਤੇ ਕੈਲਵਿਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ, ਗੈਰ-ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤਬਦੀਲ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਾਰਨਹਾਈਟ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਵੇਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ 32 ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਜਾਂ ਘਟਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ 5/9 ਜਾਂ 9/5 ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰੈਂਕਾਈਨ-ਤੋਂ-ਕੈਲਵਿਨ ਤਬਦੀਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (5/9), ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਸੈਲਸੀਅਸ-ਤੋਂ-ਕੈਲਵਿਨ ਤਬਦੀਲ ਸਿਰਫ਼ 273.15 ਜੋੜਨ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਪਰ ਇਹ ਸਾਦਗੀ ਭ੍ਰਾਂਤਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤਬਦੀਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਭੌਤਿਕ ਅਰਥ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੈਲਸੀਅਸ ਨੂੰ ਕੈਲਵਿਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੜਾਅ-ਤਬਦੀਲੀ ਬਿੰਦੂਆਂ (0 °C ਅਤੇ 100 °C) ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ, ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ-ਆਧਾਰਿਤ ਜ਼ੀਰੋ (0 K) 'ਤੇ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਨਿਰਪੱਖ ਜ਼ੀਰੋ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੰਭਵ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੦ਾਰਥ ਦੇ ਅਣੂ ਦੀ ਗਤੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ੀਰੋ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ: -273.15 °C ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੋਈ ਵੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਮੁੱਲ ਭੌਤਿਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਿਰਪੱਖ ਜ਼ੀਰੋ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਹੱਦ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਜੋੜੇ ਪੈਮਾਨਿਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਪਭੋਗਤਾ -274 °C ਦਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਪੇਜ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਵੈਧ ਜਾਂ ਅਸੰਭਵ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਲਵਿਨ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਰਿਣਾਤਮਕ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਗਣਿਤਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਦਾ ਮੂਲ
ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ K = °C + 273.15 ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਲਵਿਨ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੈਲਵਿਨ ਪੈਮਾਨੇ ਨੂੰ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤ੍ਰੈ-ਬਿੰਦੂ (triple point of water) 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 273.16 K 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। (ਪਾਣੀ ਦਾ ਤ੍ਰੈ-ਬਿੰਦੂ ਉਹ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਠੋਸ, ਤਰਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਤਿੰਨੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।)
ਸੈਲਸੀਅਸ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਤ੍ਰੈ-ਬਿੰਦੂ 0.01 °C 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕੈਲਵਿਨ ਪੈਮਾਨੇ ਨੂੰ ਸੈਲਸੀਅਸ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ:
273.16 K = 0.01 °C
ਇਸ ਸਮੀਕਰਨ ਤੋਂ, K = °C + 273.15 ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। (ਇੱਥੇ 273.15 = 273.16 - 0.01।) ਇਹ 273.15 ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ 273 ਜਾਂ 273.16 ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ ਗਲਤ ਹੈ। ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ 273 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਆਧੁਨਿਕ ਮਿਆਰ (SI) 273.15 ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੈਲਵਿਨ ਪੈਮਾਨੇ ਦਾ ਸਾਇਜ਼ (ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਆਕਾਰ) ਸੈਲਸੀਅਸ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਤਬਦੀਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁਣਾ ਕਾਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ੀਰੋ ਬਿੰਦੂ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਪੈਮਾਨੇ ਦਾ ਸਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ।
ਸਰਹੱਦੀ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਸੰਭਵ ਤਾਪਮਾਨ
-273.15 °C ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਰਹੱਦੀ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਲ 0 K (ਨਿਰਪੱਖ ਜ਼ੀਰੋ) ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਇਨਪੁਟ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ੀਰੋ ਕੈਲਵਿਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਮੁੱਲ ਲਈ ਜੋ -273.15 ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਨਤੀਜਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਕੈਲਵਿਨ ਹੋਵੇਗਾ। -273.15 ਤੋਂ ਘੱਟ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁੱਲ (ਜਿਵੇਂ -300 °C) ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਿਰਪੱਖ ਜ਼ੀਰੋ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਾਸੀਕਲ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ, 0 K ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ: 0 °C = 273.15 K ਅਤੇ 100 °C = 373.15 K। ਇਹ ਦੋ ਬਿੰਦੂ ਸੈਲਸੀਅਸ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਮੂਲ-ਬਿੰਦੂ ਹਨ, ਪਰ ਕੈਲਵਿਨ 'ਤੇ ਇਹ ਬਸ 273.15 ਅਤੇ 373.15 ਹਨ।
ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰਹੱਦੀ ਮਾਮਲੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਤਬਦੀਲ ਰੇਖਿਕ (linear) ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਰ 1 °C ਵਾਧਾ 1 K ਵਾਧੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੈਲਵਿਨ ਸਕੇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ
ਕੈਲਵਿਨ SI (ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਸਟਮ ਆਫ਼ ਯੂਨਿਟਸ) ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਦਾ ਮੂਲ ਯੂਨਿਟ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣਕ ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤਾਪਮਾਨ ਇੱਕ ਚਰ (variable) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਦਾਹਰਨ ਆਦਰਸ਼ ਗੈਸ ਕਾਨੂੰਨ (Ideal Gas Law) ਹੈ:
PV = nRT
ਇੱਥੇ T ਨੂੰ ਕੈਲਵਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ R (ਗੈਸ ਸਥਿਰਾਂਕ) ਕੈਲਵਿਨ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ T ਨੂੰ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵਿੱਚ ਪਾਓਗੇ, ਤਾਂ ਨਤੀਜਾ ਬਿਲਕੁਲ ਗਲਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਸਟੀਫ਼ਨ-ਬੋਲਟਜ਼ਮੈਨ ਕਾਨੂੰਨ (Stefan-Boltzmann law) 'ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਲੈਕ-ਬਾਡੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਤਕਨੀਸ਼ੀਅਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਪਰਿਵਰਤਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਕੈਲਵਿਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਗਣਨਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ। ਮੌਸਮ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ (ਜੋ ਅਕਸਰ ਸੈਲਸੀਅਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ) ਨੂੰ ਕੈਲਵਿਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਊਰਜਾ-ਸੰਤੁਲਨ ਸਮੀਕਰਨਾਂ (energy-balance equations) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਾਇਓਜੈਨਿਕ ਅਤੇ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੈਲਵਿਨ ਪੈਮਾਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ 273.15 ਦੀ ਬਜਾਏ 273 ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਨੁਕਤਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਮੁੱਢਲੇ ਗਣਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 273 ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਹੀ ਗਣਨਾ ਲਈ 273.15 ਹੀ ਮਿਆਰੀ ਮੁੱਲ ਹੈ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ: 0 K = -273.15 °C, ਨਾ ਕਿ -273 °C।
ਦੂਜੀ ਆਮ ਗਲਤੀ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਲਵਿਨ ਰਿਣਾਤਮਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੈਲਵਿਨ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਰਿਣਾਤਮਕ ਸੰਖਿਆ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਮੁੱਲ 0 K ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ -300 °C ਨੂੰ ਕੈਲਵਿਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਨਤੀਜਾ -26.85 K ਆਵੇਗਾ, ਪਰ ਇਹ ਭੌਤਿਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਰਥਹੀਣ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਇਨਪੁਟ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤੀਜੀ ਗਲਤੀ: ++ਸੈਲਸੀਅਸ ਅਤੇ ਕੈਲਵਿਨ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣਾ।++ ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ 1 °C = 1 K, ਜੋ ਕਿ ਸਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਤਰ (difference) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਹੈ। ਨਿਰਪੱਖ ਮੁੱਲਾਂ 'ਤੇ, ਜ਼ੀਰੋ ਬਿੰਦੂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, 0 °C ≠ 0 K।
FAQ (ਆਮ ਸਵਾਲ)
1. ਨਿਰਪੱਖ ਜ਼ੀਰੋ (absolute zero) ਕੀ ਹੈ? ਨਿਰਪੱਖ ਜ਼ੀਰੋ 0 K ਜਾਂ -273.15 °C ਹੈ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੰਭਵ ਤਾਪਮਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਅਣੂ ਦੀ ਥਰਮਲ ਊਰਜਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਸ਼ੂਨਯ-ਬਿੰਦੂ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ)। ਕਲਾਸੀਕਲ ਥਰਮੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਪੱਖ ਜ਼ੀਰੋ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।
2. ਕੀ ਕੈਲਵਿਨ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਰਿਣਾਤਮਕ ਮੁੱਲ ਸੰਭਵ ਹਨ? ਨਹੀਂ। ਕੈਲਵਿਨ ਪੈਮਾਨਾ ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ (absolute) ਪੈਮਾਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 0 K ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਮੁੱਲ ਹੈ। 0 K ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ -273.15 °C ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੈਲਸੀਅਸ ਮੁੱਲ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਨਤੀਜਾ ਗਲਤ ਹੋਵੇਗਾ।
3. 273.15 ਕਿਉਂ, 273.16 ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਕੈਲਵਿਨ ਪੈਮਾਨੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤ੍ਰੈ-ਬਿੰਦੂ (273.16 K) 'ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸੈਲਸੀਅਸ 'ਤੇ 0.01 °C ਹੈ। K = °C + 273.15 ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਮੀਕਰਨ 273.16 = 0.01 + c, ਤੋਂ c = 273.15 ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ 273.15 ਸਹੀ ਮੁੱਲ ਹੈ।
4. ਕੀ 373 K (ਉਬਾਲਦਾ ਪਾਣੀ) ਨੂੰ 373.15 K ਲਿਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ? ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਹਾਰਕ ਗਣਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, 373 K ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ (ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ), ਤਾਂ 373.15 K ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। SI ਮਿਆਰ 273.15 ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
5. ਕੀ 0 °C ਅਤੇ 0 K ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਹੈ? 0 °C = 273.15 K, ਅਤੇ 0 K = -273.15 °C। ਇਹ ਦੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੇ ਬਿੰਦੂ ਹਨ। 0 °C ਪਾਣੀ ਦੇ ਜੰਮਣ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹੈ; 0 K ਪੂਰਨ ਸ਼ੂਨਯ (absolute zero) ਹੈ।