ဖာရင်ဟိုက်မှ ကယ်လ်ဗင်သို့ ပြောင်းလဲခြင်း (Fahrenheit to Kelvin)
ဖာရင်ဟိုက် (°F) မှ ကယ်လ်ဗင် (K) သို့ ပြောင်းလဲခြင်းသည် ဆဲလ်စီးယပ်စ်မှ ကယ်လ်ဗင်သို့ ပြောင်းလဲခြင်းကဲ့သို့ ရိုးရှင်းသော ပေါင်းခြင်း သို့မဟုတ် နုတ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ ဤစာမျက်နှာသည် အောက်ပါ အဆင့်သုံးဆင့်ပါဝင်သည့် အာဖင်း ပြောင်းလဲခြင်း (affine transformation) ကို အသုံးပြုသည်။
ပထမအဆင့်မှာ ဖာရင်ဟိုက်တန်ဖိုးမှ 32 ကို နုတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဒုတိယအဆင့်မှာ ထိုရလဒ်ကို 5/9 ဖြင့် မြှောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ တတိယအဆင့်မှာ ထိုရလဒ်သို့ 273.15 ကို ပေါင်းခြင်းဖြစ်သည်။
ဤဖော်မြူလာကို K = (°F − 32) × 5⁄9 + 273.15 ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဖာရင်ဟိုက်စကေးသည် ရေခဲမှတ် (32°F) နှင့် ရေဆူမှတ် (212°F) ကို အခြေခံထားပြီး ဒီဂရီအရွယ်အစားမှာလည်း ကွဲပြားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ကယ်လ်ဗင်စကေးသည် အကြွင်းမဲ့သုည (absolute zero) ကို အခြေခံထားသည့် သာမိုဒိုင်းနမစ် စကေးဖြစ်သည်။
အခြေခံဖော်မြူလာနှင့် တွက်ချက်မှုပုံစံ
ဖာရင်ဟိုက်မှ ကယ်လ်ဗင်သို့ ပြောင်းလဲရာတွင် အောက်ပါတွက်ချက်မှုများကို လိုက်နာရသည်။
ဖော်မြူလာ: K = (°F − 32) × 5/9 + 273.15
ဤဖော်မြူလာသည် အာဖင်း ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်ပြီး အဆင့်သုံးဆင့်ပါဝင်သည်။ ပထမအဆင့်ဖြစ်သော 32 နုတ်ခြင်းသည် ဖာရင်ဟိုက်စကေး၏ သုညအမှတ်ကို ဆဲလ်စီးယပ်စ်စကေး၏ သုညအမှတ်သို့ ညှိပေးသည်။ ဒုတိယအဆင့်ဖြစ်သော 5/9 ဖြင့် မြှောက်ခြင်းသည် ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီအရွယ်အစား (1°F) ကို ကယ်လ်ဗင် (သို့မဟုတ် ဆဲလ်စီးယပ်စ်) ဒီဂရီအရွယ်အစား (5/9 K) သို့ ပြောင်းလဲပေးသည်။ တတိယအဆင့်ဖြစ်သော 273.15 ပေါင်းခြင်းသည် ဆဲလ်စီးယပ်စ်စကေးမှ ကယ်လ်ဗင်စကေးသို့ ပြောင်းလဲပေးသည်။
ဥပမာ 1: 212°F (ရေဆူမှတ်) (212 - 32) × 5/9 + 273.15 = 180 × 5/9 + 273.15 = 100 + 273.15 = 373.15 K
ဥပမာ 2: 32°F (ရေခဲမှတ်) (32 - 32) × 5/9 + 273.15 = 0 + 273.15 = 273.15 K
ဥပမာ 3: 98.6°F (ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန်) (98.6 - 32) × 5/9 + 273.15 = 66.6 × 5/9 + 273.15 = 37 + 273.15 = 310.15 K
အကြွင်းမဲ့သုညနှင့် ဒီဂရီအရွယ်အစား
ကယ်လ်ဗင်စကေးသည် အကြွင်းမဲ့သုည (0 K) မှ စတင်သည့် စကေးဖြစ်သည်။ အကြွင်းမဲ့သုညသည် ဖာရင်ဟိုက်စကေးတွင် -459.67°F နှင့် ညီမျှသည်။
ဖာရင်ဟိုက်မှ ကယ်လ်ဗင်သို့ ပြောင်းလဲရာတွင် သတိပြုရမည့် အရေးကြီးဆုံး အချက်မှာ ကယ်လ်ဗင်တန်ဖိုးသည် ဘယ်သောအခါမျှ အနုတ်ကိန်း မဖြစ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အကယ်၍ သွင်းအား (input) -459.67°F အောက်တွင် ရှိပါက ရလဒ်သည် 0 K အောက်သို့ ကျဆင်းသွားမည်ဖြစ်ပြီး ယင်းသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဤစာမျက်နှာက "Temperature below absolute zero" ဟု အချက်ပြပေးမည်ဖြစ်သည်။
ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီတစ်ခုသည် ကယ်လ်ဗင် (သို့မဟုတ် ဆဲလ်စီးယပ်စ်) ဒီဂရီတစ်ခုထက် သေးငယ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဖာရင်ဟိုက်စကေးတွင် ရေခဲမှတ်နှင့် ရေဆူမှတ်ကြား 180 ဒီဂရီ (212°F - 32°F = 180°F) ရှိပြီး ကယ်လ်ဗင်စကေးတွင် 100 ဒီဂရီ (373.15 K - 273.15 K = 100 K) သာရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် 1°F = 5/9 K ဖြစ်သည်။
အဖြစ်များသော အမှားများ
ဖာရင်ဟိုက်မှ ကယ်လ်ဗင်သို့ ပြောင်းလဲရာတွင် လူများ မကြာခဏပြုလုပ်လေ့ရှိသော အမှားများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ပထမအမှားမှာ 32 ကို မနုတ်ဘဲ 5/9 ဖြင့် မြှောက်ပြီး 273.15 ကို ပေါင်းခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် 212°F ကို 212 × 5/9 + 273.15 = 117.78 + 273.15 = 390.93 K ဟု တွက်ခြင်းသည် မှားယွင်းသည်။
ဒုတိယအမှားမှာ 5/9 အစား 9/5 ကို အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ 9/5 သည် ကယ်လ်ဗင်မှ ဖာရင်ဟိုက်သို့ ပြောင်းလဲရာတွင် အသုံးပြုသော အချိုးဖြစ်သည်။
တတိယအမှားမှာ ကယ်လ်ဗင်တွင် ဒီဂရီ (°) သင်္ကေတကို ထည့်သွင်းခြင်းဖြစ်သည်။ ကယ်လ်ဗင်ကို "K" ဟုသာ ရေးသားရမည်ဖြစ်ပြီး "°K" ဟု မရေးသားရပါ။
စတုတ္ထအမှားမှာ ရလဒ်ကို လိုအပ်သည်ထက် ပိုမို၍ ဝိုင်းခြင်း (rounding) သို့မဟုတ် ဖြတ်ခြင်း (truncating) ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ သိပ္ပံနည်းကျ တွက်ချက်မှုများတွင် မူရင်းတန်ဖိုး၏ ဒဿမနေရာကို ထိန်းသိမ်းထားရန် အရေးကြီးသည်။
အဖြစ်များသော ကိုးကားအမှတ်များ
အောက်ပါဇယားသည် ဘုံအပူချိန်အချို့ကို ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ကယ်လ်ဗင် နှစ်မျိုးလုံးဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။
| ဖာရင်ဟိုက် (°F) | ကယ်လ်ဗင် (K) | ဖော်ပြချက် |
|---|---|---|
| -459.67 | 0 | အကြွင်းမဲ့သုည |
| -40 | 233.15 | ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ဆဲလ်စီးယပ်စ် တူညီသောနေရာ |
| 0 | 255.37 | ဖာရင်ဟိုက်၏ သုညအမှတ် |
| 32 | 273.15 | ရေခဲမှတ် |
| 50 | 283.15 | သာမာန်အခန်းအပူချိန်အောက် |
| 68 | 293.15 | သာမာန်အခန်းအပူချိန် |
| 98.6 | 310.15 | လူ့ခန္ဓာကိုယ် အပူချိန် |
| 100 | 310.93 | ဖာရင်ဟိုက်တွင် သာမာန်အပူချိန် |
| 212 | 373.15 | ရေဆူမှတ် (လေထုဖိအားပုံမှန်တွင်) |
ဒဿမနေရာများနှင့် တိကျမှု
ဤစာမျက်နှာသည် သွင်းအား၏ ဒဿမနေရာကို ထိန်းသိမ်းပေးသည်။ ဥပမာအားဖြင့် 98.6°F ကို 310.15 K အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးပြီး ဒဿမတစ်နေရာသာ ရှိသောကြောင့် 310.2 K သို့ ဝိုင်းမပေးပါ။
သိပ္ပံနည်းကျ တွက်ချက်မှုများအတွက် ဒဿမနေရာ များများ လိုအပ်ပါက သွင်းအားတွင် ဒဿမနေရာ များများ ထည့်သွင်းနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် 98.600°F ကို ထည့်သွင်းပါက 310.1500 K ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။
ကယ်လ်ဗင်စကေး၏ တရားဝင် အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်သည် 1967 ခုနှစ်တွင် ရေသုံးဆင့်မှတ် (triple point of water) ကို 273.16 K ဟု သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး 2019 ခုနှစ်တွင် Boltzmann ကိန်းသေကို အခြေခံ၍ ပြန်လည်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဤပြောင်းလဲမှုများသည် နေ့စဉ်သုံး တွက်ချက်မှုများကို မထိခိုက်စေပါ။
အမေးအဖြေများ (FAQ)
မေး: ဖာရင်ဟိုက်မှ ကယ်လ်ဗင်သို့ ပြောင်းရန် ဖော်မြူလာက ဘာလဲ? ဖြေ: K = (°F − 32) × 5⁄9 + 273.15 ဖြစ်သည်။
မေး: အကြွင်းမဲ့သုညသည် ဖာရင်ဟိုက်တွင် ဘယ်လောက်လဲ? ဖြေ: အကြွင်းမဲ့သုညသည် -459.67°F ဖြစ်သည်။ ဤတန်ဖိုးအောက်ရှိ မည်သည့် ဖာရင်ဟိုက်တန်ဖိုးမဆို အနုတ်ကယ်လ်ဗင်ကို ထုတ်ပေးမည်ဖြစ်ပြီး ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ မဖြစ်နိုင်ပါ။
မေး: ကယ်လ်ဗင်ကို ဒီဂရီ (°) သင်္ကေတဖြင့် ရေးသားသင့်သလား? ဖြေ: မသင့်ပါ။ ကယ်လ်ဗင်ကို "K" ဟုသာ ရေးရမည်ဖြစ်ပြီး "°K" ဟု မရေးရပါ။ ဤသည်မှာ ကယ်လ်ဗင်သည် ဒီဂရီအစား ကယ်လ်ဗင်ဟု ခေါ်သော ယူနစ်ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
မေး: ဖာရင်ဟိုက်မှ ကယ်လ်ဗင်သို့ ပြောင်းလဲရာတွင် ဒဿမနေရာ မည်မျှထိ ထိန်းသိမ်းသင့်သလဲ? ဖြေ: ဤစာမျက်နှာသည် သွင်းအား၏ ဒဿမနေရာအတိုင်း ထိန်းသိမ်းပေးသည်။ သိပ္ပံနည်းကျ တွက်ချက်မှုများအတွက် သွင်းအားတွင် လိုအပ်သော ဒဿမနေရာကို ထည့်သွင်းနိုင်သည်။
မေး: ဖာရင်ဟိုက်မှ ကယ်လ်ဗင်သို့ ပြောင်းလဲခြင်းသည် ဆဲလ်စီးယပ်စ်မှ ကယ်လ်ဗင်သို့ ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် မည်သို့ကွာခြားသနည်း? ဖြေ: ဆဲလ်စီးယပ်စ်မှ ကယ်လ်ဗင်သို့ ပြောင်းလဲခြင်းသည် K = °C + 273.15 ဟူသော ရိုးရှင်းသော ပေါင်းခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ဖာရင်ဟိုက်မှ ကယ်လ်ဗင်သို့ ပြောင်းလဲခြင်းသည် အာဖင်း ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်ပြီး နုတ်ခြင်း၊ မြှောက်ခြင်းနှင့် ပေါင်းခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
မေး: ဖာရင်ဟိုက်စကေးကို မည်သူတီထွင်ခဲ့သနည်း? ဖြေ: ဒန်နီရယ် ဖာရင်ဟိုက် (Daniel Fahrenheit) သည် 1724 ခုနှစ်တွင် ဤစကေးကို တီထွင်ခဲ့သည်။ သူသည် ရေခဲ၊ ဆားနှင့် အမိုးနီယမ် ကလိုရိုက် အရောအနှော၏ အပူချိန်ကို 0°F ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လူ့ခန္ဓာကိုယ် အပူချိန်ကို 96°F ဟူ၍လည်းကောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရေခဲမှတ် (32°F) နှင့် ရေဆူမှတ် (212°F) ကို အခြေခံသော စကေးကို တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။