IPv4 Дэд Сүлжээний Тооцоолуур

IPv4 хаяглалт ба дэд сүлжээний үндэс

IPv4 (Internet Protocol version 4) хаяг нь сүлжээнд холбогдсон төхөөрөмжийг тодорхойлох 32 битийн урттай тоон утга юм. Энэхүү 32 битийг найм найман битээр нь дөрвөн хэсэгт (октет) хувааж, цэгээр тусгаарлан аравтын тооллын системээр илэрхийлдэг (жишээ нь: 192.168.1.10). IPv4 хаяг нь сүлжээг тодорхойлох "сүлжээний хэсэг" болон тухайн сүлжээн дэх төхөөрөмжийг тодорхойлох "хостын хэсэг" гэсэн хоёр хэсгээс бүрдэнэ.

Дэд сүлжээний маск (subnet mask) нь 32 битийн IPv4 хаягийн аль хэсэг нь сүлжээг, аль хэсэг нь хостыг зааж байгааг тодорхойлдог. Маск нь сүлжээний хэсгийг илэрхийлэх тасралтгүй үргэлжлэх 1-ийн битүүд болон хостын хэсгийг илэрхийлэх 0-ийн битүүдээс тогтоно. Хэрэв оруулсан маск нь тасралтгүй биш байвал тооцоолуур нь "Энэ дэд сүлжээний маск (subnet mask) нь тасралтгүй биш байна." гэсэн алдааг заана.

CIDR (Classless Inter-Domain Routing) ба маскийн үүрэг

CIDR буюу ангилалгүй чиглүүлэлт нь сүлжээний хил хязгаарыг уян хатан тогтоох боломжийг олгодог. Уламжлалт ангилалтай хаяглалтын (Class A, B, C) хязгаарлалтыг давж, сүлжээний хэсгийн битийн уртыг нарийвчлан зааж өгдөг. Үүнийг CIDR угтвар (prefix) буюу налуу зураастай тоогоор илэрхийлдэг (жишээ нь: /24 эсвэл 24). Энэ нь сүлжээний маскад эхний хэдэн бит нь 1 байхыг зааж байгаа хэрэг юм.

CIDR угтвар нь дэд сүлжээний масктай шууд дүйцдэг. Жишээлбэл:

• /24 угтвар нь эхний 24 бит нь 1, үлдсэн 8 бит нь 0 байхыг заах бөгөөд энэ нь цэгтэй аравтын форматаар 255.255.255.0 болно.
• /16 угтвар нь 255.255.0.0 масктай дүйцнэ.

Энэхүү тооцоолуурт CIDR угтвар нь /0 болон /32-ийн хооронд байх ёстой бөгөөд хэрэв энэ хязгаараас хэтэрвэл "CIDR нь /0 болон /32-ийн хооронд байх ёстой." гэсэн алдааны мэдэгдэл гарна.

Сүлжээний үзүүлэлтүүдийг тооцоолох аргачлал

IPv4 хаяг болон дэд сүлжээний маскийг ашиглан сүлжээний дараах үндсэн үзүүлэлтүүдийг тооцоолно:

1. Сүлжээний хаяг: IP хаяг болон дэд сүлжээний маскийг хоёртын системд шилжүүлж, логик "AND" үйлдлийг хийснээр гарна. Энэ нь тухайн дэд сүлжээний хамгийн эхний хаяг байдаг.
2. Broadcast хаяг: Сүлжээн дэх бүх хост руу нэгэн зэрэг мэдээлэл илгээхэд ашиглагддаг хаяг. Сүлжээний хаягийн хостын битүүдийг бүгдийг нь 1 болгож өөрчилснөөр тооцоолно. Энэ нь тухайн дэд сүлжээний хамгийн сүүлчийн хаяг юм.
3. Ашиглах боломжтой хостууд: Сүлжээний хаяг болон broadcast хаягаас бусад төхөөрөмжид оноож болох хаягуудын муж юм. Ердийн сүлжээнд ашиглах боломжтой хостын тоог 2ʰ - 2 томьёогоор тооцоолно. Үүнд h нь хостын битүүд юм.
4. Wildcard маск: Дэд сүлжээний маскийн урвуу хэлбэр бөгөөд бит бүрийг эсрэгээр нь солих замаар гаргаж авдаг (жишээ нь: 255.255.255.0 маскийн wildcard нь 0.0.0.255 байна). Үүнийг ихэвчлэн чиглүүлэгчийн хандалтын хяналтын жагсаалтад (ACL) ашигладаг.

/31 ба /32 дэд сүлжээнүүдийн онцлог

Ердийн дэд сүлжээнд сүлжээний хаяг болон broadcast хаягийг хостод оноож болдоггүй тул 2 хаягийг хасдаг. Гэвч дараах тусгай тохиолдлуудад энэ дүрэм өөрөөр үйлчилнэ:

• /31 сүлжээ: Энэ сүлжээнд нийт 2 хаяг байх бөгөөд хоёр хаяг хоёулаа ашиглагдах боломжтой байдаг. Энэ нь чиглүүлэгч хоорондын point-to-point холболтод зориулагдсан тул "Ашиглах боломжтой хостууд" хэсэгт 2 (point-to-point) гэж харагдана.
• /32 сүлжээ: Энэ нь зөвхөн ганц IP хаягийг илэрхийлэх бөгөөд "Ашиглах боломжтой хостууд" хэсэгт 1 (single host) гэж харагдана.

Хэрэв дэд сүлжээний ашиглах боломжтой мужид зөвхөн ганц IP хаяг байгаа бол "Эхний ашиглах боломжтой" болон "Сүүлчийн ашиглах боломжтой" талбарт зөвхөн 192.168.1.10 гэх мэтээр "зөвхөн {ip}" хэлбэрээр харагдах болно.

Тооцоолуурыг ашиглах заавар ба оролтын дүрэм

Тооцоолуурыг ашиглахын тулд дараах оролтын талбаруудыг бөглөнө:

• IP хаяг: IPv4 хаягийг 192.168.1.10 гэсэн форматаар оруулна. Мөн 192.168.1.10/24 гэж CIDR угтварыг хамт бичиж оруулж болно. Хэрэв энэ талбар хоосон байвал "IPv4 хаяг оруулна уу." гэсэн алдаа заах бөгөөд буруу форматтай бол "192.168.1.10 гэх мэт хүчинтэй IPv4 хаяг оруулна уу." гэж анхааруулна.
• CIDR эсвэл маск: CIDR угтвар (жишээ нь: /24 эсвэл 24) эсвэл цэгтэй дэд сүлжээний маск (жишээ нь: 255.255.255.0)-ийг оруулна. Хэрэв хоосон бол "CIDR угтвар эсвэл дэд сүлжээний маск оруулна уу." гэж заах ба буруу форматтай бол "/24 эсвэл 255.255.255.0 гэх мэт маск оруулна уу." гэсэн алдааг харуулна.

Үйлдэл хийх товчлуурууд:

• Жишээ: Энэ товчлуур дээр дарахад жишээ IP болон маскийг автоматаар ачаалах бөгөөд төлөв нь "Жишээг ачааллаа." болж өөрчлөгдөнө.
• Арилгах: Бүх оролт болон үр дүнг цэвэрлэх бөгөөд төлөв нь "Арилгасан." гэж заана.
• Хуулах: Тооцоолсон үр дүнгийн аль нэг утга дээр дарахад тухайн утга нь санах ой руу (clipboard) шууд хуулагдана.

Нууцлал ба өгөгдөл боловсруулалт

Энэхүү тооцоолуур нь хэрэглэгчийн нууцлалыг бүрэн хангасан горимоор ажилладаг. Таны оруулсан IP хаяг болон дэд сүлжээний маскийн тооцоолол нь зөвхөн таны вэб хөтөч (browser) дотор хийгдэнэ. BroBroGo сервер рүү ямар нэгэн өгөгдөл хуулагдахгүй бөгөөд гадагш дамжихгүй.

---

Түгээмэл асуултууд (FAQ)

Би CIDR эсвэл цэгтэй дэд сүлжээний маск оруулж болох уу? Тийм. Та /24, 24, эсвэл 255.255.255.0 гэх мэт цэгээр тусгаарласан маск ашиглаж болно. Тооцоолуур нь мөн 192.168.1.10/24 гэж бичсэн IP хаягийг хүлээн авна.

Яагаад /31 болон /32 нь ердийн бус ашиглах боломжтой тоог харуулж байна вэ? /31 сүлжээнүүд нь ихэвчлэн хоёр хаяг хоёулаа ашиглагдах боломжтой point-to-point холболтод ашиглагддаг. /32 нь нэг хостын чиглүүлэлтийг (single host route) илэрхийлдэг тул тухайн нэг хаягийг ашиглах боломжтой гэж харуулдаг.

Энэ нь хаягийг нийтийн эсвэл хувийн хаяг болохыг хэлж өгөх үү? Үгүй. Энэ хэрэгсэл нь зөвхөн дэд сүлжээний хил хязгаарыг тооцоолоход чиглэдэг: сүлжээ, broadcast, муж болон тоо. Хаяг нь нийтийн эсвэл хувийн сүлжээнд хамаарах эсэх нь түүний харьяалагдах сүлжээнээс хамаарна.